«Ανάλωση έως» vs «Κατά προτίμηση»: Πότε πρέπει να το πετάξετε και πότε τρώγεται άφοβα
Πόσες φορές έχουμε ανοίξει το ψυγείο ή το ντουλάπι της κουζίνας, έχουμε κοιτάξει την ημερομηνία στη συσκευασία ενός τροφίμου και, βλέποντας ότι έχει περάσει κατά μία ή δύο ημέρες, το πετάξαμε αμέσως στα σκουπίδια; Πρόκειται για μια αυτοματοποιημένη κίνηση που κάνουν καθημερινά εκατομμύρια καταναλωτές. Ωστόσο, η συνήθεια αυτή κρύβει μια μεγάλη παρεξήγηση γύρω από τις αναγραφόμενες ετικέτες, η οποία επιβαρύνει σημαντικά τόσο την οικογενειακή τσέπη όσο και το περιβάλλον.
Η βασική σύγχυση πηγάζει από την απουσία διαχωρισμού ανάμεσα σε δύο διατυπώσεις που φαίνονται παρόμοιες, αλλά στην πραγματικότητα σημαίνουν εντελώς διαφορετικά πράγματα: το «Ανάλωση έως» και το «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από».
Όταν η ημερομηνία αφορά καθαρά την ασφάλεια
Η ένδειξη «Ανάλωση έως» είναι ο αυστηρός χρονικός φραγμός που σχετίζεται άμεσα με την υγεία του καταναλωτή. Ορίζει την ακριβή ημερομηνία μέχρι την οποία ένα προϊόν είναι απολύτως ασφαλές προς βρώση. Μόλις το ορόσημο αυτό ξεπεραστεί, το τρόφιμο ενδέχεται να αναπτύξει επικίνδυνους μικροοργανισμούς, ικανούς να προκαλέσουν σοβαρές τροφογενείς δηλητηριάσεις ή άλλες διαταραχές.
Για τον λόγο αυτό, την συγκεκριμένη ένδειξη τη συναντάμε αποκλειστικά σε ευαλλοίωτα και νωπά προϊόντα ψυγείου —όπως το φρέσκο κρέας, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά και τις έτοιμες συσκευασμένες σαλάτες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τήρηση της ημερομηνίας είναι απαρέγκλιτη και το προϊόν δεν πρέπει να καταναλώνεται μετά το πέρας της.
Πότε η ημερομηνία είναι απλά θέμα ποιότητας
Στον αντίποδα βρίσκεται η ένδειξη «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», η οποία ουδεμία σχέση έχει με την επικινδυνότητα του προϊόντος. Η συγκεκριμένη επισήμανση αφορά αποκλειστικά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του τροφίμου. Δηλώνει, δηλαδή, το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο ο παραγωγός εγγυάται ότι το προϊόν διατηρεί στο εκατό τοις εκατό τη γεύση, το άρωμα, την υφή ή την τραγανότητά του.
Όταν η ημερομηνία αυτή παρέλθει, το τρόφιμο παραμένει απολύτως ασφαλές για κατανάλωση, εφόσον η συσκευασία του δεν έχει φθαρεί και έχουν τηρηθεί οι σωστές συνθήκες αποθήκευσης. Το μόνο που ενδέχεται να συμβεί είναι να έχει αλλοιωθεί ελαφρώς η γεύση ή η υφή του. Πρόκειται για την ένδειξη που συναντάμε στα προϊόντα μακράς διαρκείας, όπως τα ζυμαρικά, τα παξιμάδια, τα όσπρια, τον καφέ και τις κονσέρβες. Η αλόγιστη απόρριψη αυτών των τροφίμων την επομένη κιόλας της ημερομηνίας συνιστά μια εντελώς άσκοπη σπατάλη.
Το αόρατο κόστος της παρεξήγησης στα νοικοκυριά
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος με τον πιο ανάγλυφο τρόπο. Εκτιμάται ότι έως και το 10% των 88 εκατομμυρίων τόνων απορριμμάτων τροφίμων που παράγονται σε ετήσια βάση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνδέεται άμεσα με τη λανθασμένη ανάγνωση αυτών των ετικετών. Η αδυναμία κατανόησης των ενδείξεων μεταφράζεται σε εκατομμύρια τόνους βρώσιμων τροφίμων που καταλήγουν στους κάδους απορριμμάτων, συμπαρασύροντας το οικογενειακό εισόδημα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ενημέρωση του κοινού καθίσταται κομβικής σημασίας. Πρωτοβουλίες όπως η πανευρωπαϊκή εκστρατεία Safe2EatEU, την οποία υλοποιεί η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) σε συνεργασία με τον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), στοχεύουν ακριβώς στην εκπαιδευση των καταναλωτών. Στόχος είναι η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων στην καθημερινότητα, ώστε η διατροφή να παραμένει ασφαλής, χωρίς παράλληλα να σπαταλώνται πόροι και χρήματα.
