Το «ισλαμικό ΝΑΤΟ» δοκιμάστηκε και λύγισε: Η Σαουδική Αραβία χτυπήθηκε από παντού και τελικά κάλεσε τον Τραμπ

Επιμέλεια: Hellas-Now

Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, η νέα αμυντική συμφωνία ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν παρουσιαζόταν από αρκετούς αναλυτές ως η γέννηση ενός νέου «ισλαμικού ΝΑΤΟ».

Η αρχή ήταν απλή και ισχυρή: επίθεση εναντίον ενός κράτους θα θεωρούνταν επίθεση εναντίον όλων.

Όμως η πρώτη πραγματική δοκιμασία ήρθε πολύ πιο γρήγορα απ' όσο περίμεναν όλοι.

Οι Χούθι εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον σαουδαραβικών πόλεων, κατέλαβαν κρίσιμες περιοχές στην Υεμένη, έφτασαν στο Bab el-Mandeb και αύξησαν δραματικά την πίεση στις ενεργειακές οδούς του βασιλείου.

Και τότε συνέβη κάτι που προκάλεσε συζήτηση στην Ουάσινγκτον.

Η νέα συμμαχία δεν μπήκε σε πόλεμο.

Και το Ριάντ στράφηκε ξανά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Washington Examiner: «Δύο συμμαχίες απέτυχαν – Και τότε κάλεσαν τον Τραμπ»

Σε ιδιαίτερα αιχμηρή γεωπολιτική ανάλυση, ο Washington Examiner υποστηρίζει ότι η κρίση των τελευταίων ημερών αποκάλυψε τα όρια τόσο της νέας περιφερειακής συμμαχίας όσο και του ευρύτερου δυτικού συστήματος ασφαλείας.

Η ανάλυση σημειώνει ότι η Σαουδική Αραβία βρέθηκε αντιμέτωπη με πραγματική στρατιωτική πίεση μόλις πέντε εβδομάδες μετά τη δημιουργία του νέου αμυντικού συμφώνου με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Και τότε φάνηκε η διαφορά ανάμεσα σε μία συμφωνία που υπάρχει στο χαρτί και σε μία συμμαχία που είναι έτοιμη να πολεμήσει.

73 τραυματίες από το πρώτο μεγάλο χτύπημα

Στις 8 Σεπτεμβρίου, οι Χούθι εξαπέλυσαν μαζική επίθεση με πυραύλους και drones εναντίον τεσσάρων σαουδαραβικών πόλεων.

Σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές, 73 άνθρωποι τραυματίστηκαν, ενώ επηρεάστηκε και η λειτουργία ενεργειακών εγκαταστάσεων.

Η επίθεση ήταν μία από τις σοβαρότερες που έχει δεχθεί η Σαουδική Αραβία από τους Χούθι τα τελευταία χρόνια.

Και θα μπορούσε να θεωρηθεί ακριβώς το είδος της επίθεσης για το οποίο είχε δημιουργηθεί η νέα αμυντική συμφωνία.

Το Πακιστάν είπε ότι η συμφωνία «θα ενεργοποιηθεί»

Αμέσως μετά τις επιθέσεις, ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν Khawaja Asif έστειλε ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα.

Υποστήριξε ότι σε περίπτωση απρόκλητης επίθεσης ή επέκτασης του πολέμου της Υεμένης στη Σαουδική Αραβία, η Συμφωνία της Μέκκας θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί.

Η δήλωση δημιούργησε την εντύπωση ότι το Πακιστάν και πιθανώς η Τουρκία θα μπορούσαν να εμπλακούν άμεσα στρατιωτικά.

Δύο ημέρες αργότερα όμως, το μήνυμα έγινε πολύ πιο προσεκτικό.

Και μετά ήρθε η υποχώρηση

Το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι δεν βρισκόταν υπό συζήτηση κάποια στρατιωτική επέμβαση κατά των Χούθι.

Η θέση του Ισλαμαμπάντ ήταν ότι η συμφωνία παραμένει σε ισχύ, όμως οι συγκεκριμένοι στρατιωτικοί μηχανισμοί της δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί.

Η Τουρκία από την πλευρά της καταδίκασε έντονα τις επιθέσεις.

Όμως ούτε η Άγκυρα ανακοίνωσε άμεση στρατιωτική εμπλοκή.

Έτσι, η συμμαχία που είχε παρουσιαστεί ως ένα νέο σύστημα συλλογικής άμυνας βρέθηκε στην πρώτη κρίση της να περιορίζεται κυρίως σε δηλώσεις, διαβουλεύσεις και διπλωματικές κινήσεις.

Οι Χούθι δεν σταμάτησαν – Προχώρησαν μέχρι το Bab el-Mandeb

Ενώ συνεχιζόταν η συζήτηση για το τι θα κάνουν οι σύμμαχοι της Σαουδικής Αραβίας, οι Χούθι συνέχισαν την προέλασή τους.

Κατέλαβαν τη Μόχα, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της δυτικής Υεμένης.

Στη συνέχεια προχώρησαν προς το Dhubab και το νησί Perim, το οποίο βρίσκεται ακριβώς στο στενότερο σημείο του Bab el-Mandeb.

Σύμφωνα με στρατιωτικές αναφορές, απέκτησαν παράλληλα τον έλεγχο στρατηγικών νησιών της περιοχής.

Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει τους Χούθι από μία περιφερειακή ένοπλη δύναμη σε παίκτη με δυνατότητα να επηρεάζει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.

Η Σαουδική Αραβία εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο περάσματα

Η γεωγραφία είναι αμείλικτη.

Στα ανατολικά βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, όπου η σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη περιορίσει δραματικά τη ναυσιπλοΐα.

Στα δυτικά βρίσκεται το Bab el-Mandeb, όπου οι Χούθι μπορούν πλέον να απειλούν τις σαουδαραβικές θαλάσσιες εξαγωγές.

Η Σαουδική Αραβία είχε βασιστεί στην Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική διαδρομή όταν το Ορμούζ έγινε επικίνδυνο.

Τώρα όμως και αυτή η έξοδος βρίσκεται υπό πίεση.

Και τότε χτυπήθηκε ο East-West Pipeline

Σαν να μην έφτανε η πίεση από την Υεμένη, η Σαουδική Αραβία δέχθηκε νέο πλήγμα από διαφορετική κατεύθυνση.

Ο East-West Pipeline, ο κρίσιμος πετρελαιαγωγός που μεταφέρει σαουδαραβικό αργό από τον Περσικό Κόλπο προς την Ερυθρά Θάλασσα, χτυπήθηκε από drones που σύμφωνα με το Ριάντ προήλθαν από ιρακινό έδαφος.

Η λειτουργία του διακόπηκε προληπτικά.

Ο συγκεκριμένος αγωγός μπορεί να μεταφέρει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς για το παγκόσμιο πετρέλαιο όταν το Ορμούζ αντιμετωπίζει προβλήματα.

Το Ριάντ τηλεφώνησε στον Τραμπ

Σε αυτό το σημείο η κρίση πήρε ακόμη πιο ενδιαφέρουσα γεωπολιτική τροπή.

Σύμφωνα με αμερικανικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο πρίγκιπας διάδοχος Mohammed bin Salman επικοινώνησε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump.

Το αίτημα της σαουδαραβικής πλευράς ήταν να πραγματοποιηθούν αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι.

Ο Trump αρνήθηκε.

Η Ουάσινγκτον προτίμησε να προσφέρει πληροφορίες, δεδομένα στόχευσης και στρατιωτική υποστήριξη χωρίς να ανοίξει ένα νέο άμεσο μέτωπο στην Υεμένη.

Οι ΗΠΑ δεν θέλουν δεύτερο πόλεμο

Η επιλογή αυτή έχει σαφή στρατηγική λογική.

Οι αμερικανικές δυνάμεις βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με μία πολύ ευρύτερη κρίση που συνδέεται με το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.

Μία νέα μεγάλη εκστρατεία εναντίον των Χούθι θα άνοιγε ένα ακόμη μέτωπο και θα απαιτούσε τεράστιους στρατιωτικούς πόρους.

Γι' αυτό η Ουάσινγκτον φαίνεται να προτιμά προς το παρόν υποστήριξη από απόσταση αντί για άμεση εμπλοκή.

Ο αρχηγός της CENTCOM πήγε επειγόντως στη Σαουδική Αραβία

Παρότι οι ΗΠΑ δεν αποδέχθηκαν το αίτημα για άμεσα πλήγματα, δεν εγκατέλειψαν το Ριάντ.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής CENTCOM, ναύαρχος Brad Cooper, ταξίδεψε στη Σαουδική Αραβία για επείγουσες στρατιωτικές συνομιλίες.

Η παρουσία του έδειξε ότι η Ουάσινγκτον παραμένει βαθιά εμπλεκόμενη στην περιφερειακή ασφάλεια.

Αλλά ταυτόχρονα αποκάλυψε κάτι ακόμη.

Όταν η κατάσταση έφτασε σε κρίσιμο σημείο, το Ριάντ δεν στράφηκε μόνο στους νέους συμμάχους του.

Στράφηκε ξανά στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι Χούθι στέλνουν ένα ακόμη πιο ανησυχητικό μήνυμα

Οι ίδιοι οι Χούθι υποστηρίζουν ότι ο αποκλεισμός τους δεν αφορά όλα τα πλοία.

Η απειλή τους επικεντρώνεται κυρίως σε πλοία που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία.

Αντίθετα, άλλα εμπορικά πλοία φαίνεται να συνεχίζουν να περνούν.

Αυτό έχει τεράστια γεωπολιτική σημασία.

Διότι σημαίνει ότι το Bab el-Mandeb δεν χρησιμοποιείται απλώς ως πεδίο τυφλής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο επιλεκτικής οικονομικής πίεσης.

«Περνάς ή δεν περνάς» – Ένα νέο είδος ισχύος

Μία δύναμη δεν χρειάζεται απαραίτητα να κλείσει ολοκληρωτικά ένα στενό για να ελέγξει την οικονομική του αξία.

Αρκεί να μπορεί να αποφασίζει ποιος περνά με ασφάλεια και ποιος όχι.

Αυτό ακριβώς φοβούνται σήμερα οι αναλυτές.

Αν οι Χούθι μπορούν να δημιουργήσουν ένα καθεστώς επιλεκτικής διέλευσης στο Bab el-Mandeb, τότε αποκτούν ένα εργαλείο πίεσης που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της Υεμένης.

Και πίσω από αυτούς βρίσκεται το Ιράν, το οποίο αρνείται ότι τους ελέγχει αλλά διατηρεί στενές πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις μαζί τους.

Το «ισλαμικό ΝΑΤΟ» μπροστά στο πρώτο μεγάλο τεστ

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο επικεντρώνεται η ανάλυση του Washington Examiner.

Η Συμφωνία της Μέκκας δεν έχει καταρρεύσει.

Το Πακιστάν διαθέτει ήδη στρατιωτικό προσωπικό και συστήματα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία.

Η Τουρκία και το Πακιστάν εξακολουθούν να δηλώνουν ότι θα τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους.

Όμως άλλο πράγμα είναι η προστασία του σαουδαραβικού εδάφους και άλλο η αποστολή δυνάμεων για πόλεμο στην Υεμένη.

Και σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η αδυναμία της νέας συμμαχίας.

Ένα σύμφωνο μπορεί να υποσχεθεί πόλεμο – Δεν μπορεί να τον κάνει μόνο του

Οι συνθήκες συλλογικής άμυνας έχουν αξία όσο υπάρχει πολιτική βούληση να εφαρμοστούν.

Στην περίπτωση της Συμφωνίας της Μέκκας, οι πραγματικοί στρατιωτικοί μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.

Δεν υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης αντίστοιχο με εκείνο του ΝΑΤΟ.

Δεν υπάρχει ξεκάθαρη διαδικασία για το ποιος αποφασίζει πότε μία επίθεση ενεργοποιεί κοινή στρατιωτική δράση.

Και κυρίως δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι Τουρκία και Πακιστάν είναι έτοιμες να εμπλακούν σε έναν νέο μεγάλο πόλεμο στην Υεμένη.

Η μεγάλη ειρωνεία

Η Σαουδική Αραβία δημιούργησε μία νέα περιφερειακή αμυντική αρχιτεκτονική ακριβώς για να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όμως στην πρώτη σοβαρή κρίση, το Ριάντ βρέθηκε ξανά να τηλεφωνεί στην Ουάσινγκτον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η νέα συμμαχία έχει αποτύχει οριστικά.

Σημαίνει όμως ότι το πρώτο της τεστ αποκάλυψε πόσο δύσκολο είναι να αντικατασταθεί η αμερικανική στρατιωτική ισχύς.

Η Μέση Ανατολή μπήκε σε μία νέα εποχή

Η κρίση των τελευταίων ημερών δείχνει ότι οι παλιές ισορροπίες ασφαλείας της Μέσης Ανατολής αλλάζουν ταχύτατα.

Το Ιράν και οι σύμμαχοί του μπορούν πλέον να ασκούν πίεση σε δύο από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.

Η Σαουδική Αραβία δημιουργεί νέες περιφερειακές συμμαχίες αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Τουρκία και το Πακιστάν καλούνται να αποφασίσουν πόσο μακριά είναι πραγματικά διατεθειμένες να φτάσουν για να υπερασπιστούν το Ριάντ.

Και οι Χούθι αποδεικνύουν ότι μία περιφερειακή δύναμη μπορεί να επηρεάζει πλέον όχι μόνο έναν πόλεμο, αλλά την παγκόσμια ναυτιλία και τις τιμές της ενέργειας.

Το νέο «ισλαμικό ΝΑΤΟ» δημιουργήθηκε για να αποτρέψει ακριβώς αυτή την κατάσταση.

Το πρώτο μεγάλο τεστ της όμως έδειξε ότι η υπογραφή μιας συμμαχίας είναι το εύκολο μέρος.

Το δύσκολο αρχίζει όταν πέσουν οι πρώτοι πύραυλοι.

Πηγές:

• Washington Examiner – ανάλυση / opinion
• Reuters
• Associated Press
• Al Jazeera
• Arab News