Ιστορική απόφαση στον ΟΗΕ: Αλλάζει ο παγκόσμιος χάρτης μετά από 450 χρόνια – Τέλος στην «ψευδαίσθηση» της προβολής Mercator
Ιστορική καμπή στη διεθνή χαρτογραφία: Η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) ενέκρινε με συντριπτική πλειοψηφία ψήφισμα για την προώθηση και χρήση πιο ακριβών παγκόσμιων χαρτών. Η απόφαση αυτή ικανοποιεί το πάγιο αίτημα των αφρικανικών κρατών για τη δίκαιη και αντικειμενική απεικόνιση του πραγματικού μεγέθους των ηπείρων, βάζοντας τέλος στην παραμορφωτική προβολή Mercator που επικρατούσε για σχεδόν 4,5 αιώνες.
Συντριπτική πλειοψηφία – Μόνος αρνητής οι ΗΠΑ
Το ψήφισμα, το οποίο κατατέθηκε από το Τόγκο εκ μέρους της Αφρικανικής Ένωσης (και των 54 κρατών-μελών της), συγκέντρωσε 164 ψήφους υπέρ, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους στήριξης από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καταγράφηκαν επίσης 6 αποχές, ενώ η μόνη χώρα που καταψήφισε ήταν οι ΗΠΑ.
Στη δικαιολόγηση της αρνητικής τους ψήφου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίστηκαν ότι η πρωτοβουλία προωθεί μια «ιδεολογική ατζέντα» και αποτελεί «περισπασμό» από τα ουσιαστικά ζητήματα διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Animating the Mercator projection to the true size of each country in relation to all the others.
— Neil Kaye (@neilrkaye) October 12, 2018
Focusing on a single country helps to see effect best.#dataviz #maps #GIS #projectionmapping #mapping pic.twitter.com/clpCiluS1z
«Ένας δίκαιος κόσμος ξεκινά με έναν δίκαιο χάρτη»
Ο Υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Robert Dussey, δίνοντας το στίγμα πριν από την ψηφοφορία, υπογράμμισε τη γεωπολιτική και ψυχολογική σημασία της απόφασης:
«Ένας δίκαιος κόσμος ξεκινά με έναν δίκαιο χάρτη. Ένας χάρτης δεν μπορεί να είναι ποτέ ουδέτερος. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται ο πλανήτης επηρεάζει άμεσα την αντίληψη των ανθρώπων για τη θέση, τη δυναμική και τη σημασία των ηπείρων.»
Το Τόγκο διευκρίνισε ότι το ψήφισμα δεν είναι νομικά δεσμευτικό και δεν απαγορεύει τη χρήση των μερκατορικών χαρτών εκεί όπου είναι απολύτως απαραίτητοι για πρακτικούς λόγους, όπως στη ναυσιπλοΐα και την αεροπλοΐα.
Το πρόβλημα της προβολής Mercator
Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator για τις ανάγκες των θαλασσοπόρων. Αν και διατηρεί τα σχήματα των χωρών και τις ναυτιλιακές γωνίες, παραμορφώνει δραματικά το μέγεθος των περιοχών που βρίσκονται μακριά από τον Ισημερινό.
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Γροιλανδία, η οποία στους παραδοσιακούς χάρτες εμφανίζεται σχεδόν ισομεγέθης με την Αφρική. Στην πραγματικότητα, η Αφρική είναι 14 φορές μεγαλύτερη, έχοντας την έκταση να «χωρέσει» ταυτόχρονα τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης.
Αυτή η παραμόρφωση συνέβαλε επί αιώνες στη διαμόρφωση μιας δυτικοκεντρικής αντίληψης, κάνοντας την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική να φαίνονται υπερβολικά μεγάλες και τον Παγκόσμιο Νότο δυσανάλογα μικρό.
Το Τόγκο αλλάζει πρώτο τα σχολικά βιβλία – Πιέσεις σε Google & Big Tech
Η πρωτοβουλία «Correct the Map» περνά άμεσα στην εφαρμογή. Το Τόγκο ανακοίνωσε ότι θα αποτελέσει την πρώτη χώρα παγκοσμίως που θα αντικαταστήσει όλους τους σχολικούς χάρτες στα βιβλία γεωγραφίας μέχρι το τέλος του έτους.
Παράλληλα, το Τόγκο και η Αφρικανική Ένωση εντείνουν τις πιέσεις προς διεθνείς οργανισμούς, εκπαιδευτικά ιδρύματα αλλά και πολυεθνικές τεχνολογικές εταιρείες (εταιρείες γεωεντοπισμού, Google Maps κ.ά.) για την ενσωμάτωση των ισεμβαδικών χαρτών (όπως ο Equal Map).
Όπως ξεκαθάρισε ο Robert Dussey, η προσπάθεια αυτή συνδέεται με την αποδόμηση της αποικιοκρατικής κληρονομιάς, χωρίς να έχει επιθετικό χαρακτήρα:
«Δεν πρόκειται για επίθεση στην Ευρώπη ή σε άλλους πολιτισμούς. Ο κόσμος αλλάζει. Η Αφρική αλλάζει επίσης.»
Πηγές: Επίσημα δελτία ΟΗΕ, Αφρικανική Ένωση (African Union), Υπουργείο Εξωτερικών Τόγκο, Διεθνή Πρακτορεία Ειδήσεων.
