Ο Τραμπ στέλνει τον «λογαριασμό» της Ουκρανίας στην Ευρώπη: Ζητά αναδρομική αποζημίωση δισεκατομμυρίων
Μια νέα και δυνητικά εκρηκτική παράμετρο στις διατλαντικές σχέσεις εισάγει ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να ζητήσει από τους Ευρωπαίους συμμάχους να καλύψουν εκ των υστέρων το κόστος της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας που παρασχέθηκε στην Ουκρανία επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν.
Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία έκκληση του Αμερικανού προέδρου προς τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Αν μετατραπεί σε συγκεκριμένη κυβερνητική πολιτική, αναμένεται να ανοίξει μια εντελώς νέα συζήτηση για το ποιος καλείται να πληρώσει τελικά το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία και, ευρύτερα, της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
«Θα ζητήσουμε αυτά τα χρήματα»
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ υποστήριξε ότι «εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια» δόθηκαν δωρεάν στην Ουκρανία και στο ΝΑΤΟ — χρήματα τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να είχε καταβάλει η Ευρώπη εάν η προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση το είχε απαιτήσει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε ότι η κυβέρνησή του σκοπεύει να διεκδικήσει αυτά τα ποσά εκ των υστέρων. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, ποια ευρωπαϊκά κράτη θα κληθούν να πληρώσουν, με ποιον τρόπο θα υπολογιστεί ο καταλογισμός ή ποια θα μπορούσε να είναι η νομική βάση μιας τέτοιας απαίτησης. Προς το παρόν, πρόκειται για πολιτική εξαγγελία και όχι για ανακοινωμένο μηχανισμό είσπραξης οφειλών.
Ο τεράστιος αμερικανικός λογαριασμός
Τα ποσά που έχουν διατεθεί από τις ΗΠΑ από την έναρξη της ρωσικής εισβολής είναι πράγματι τεράστια, αν και δεν αποτελούν όλα άμεσες χρηματικές μεταβιβάσεις προς το Κίεβο. Μέχρι τα τέλη Μαρτίου 2026, το αμερικανικό Κογκρέσο είχε εγκρίνει περίπου 195 δισ. δολάρια σε δαπάνες που σχετίζονται με τον πόλεμο, ενώ η άμεση στρατιωτική βοήθεια ανέρχεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια.
Η βασική θέση του Τραμπ είναι ότι η Ευρώπη έχει πολύ μεγαλύτερο άμεσο ζωτικό συμφέρον από τις ΗΠΑ στην έκβαση της σύγκρουσης και, συνεπώς, οφείλει να επωμιστεί το μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους.
Το νέο μοντέλο PURL και η ευρωπαϊκή εξάρτηση
Στην πραγματικότητα, η μετατόπιση του κόστους έχει ήδη ξεκινήσει μέσω της πρωτοβουλίας Prioritised Ukraine Requirements List (PURL) που θεσπίστηκε το 2025. Μέσω αυτού του μηχανισμού, οι σύμμαχοι προσφέρουν κεφάλαια για την αγορά αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού, ο οποίος στη συνέχεια παραδίδεται στην Ουκρανία. Πάνω από τα δύο τρίτα των μελών του ΝΑΤΟ έχουν ήδη χρηματοδοτήσει εξοπλισμούς άνω των 6 δισ. δολαρίων μέσω του PURL.
Ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σημαντικό παράδοξο:
- Αγορές από ΗΠΑ: Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι ευρωπαϊκές χώρες προμηθεύτηκαν υλικό ύψους τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ από αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες για την Ουκρανία (30% της συνολικής ευρωπαϊκής αμυντικής προμήθειας).
- Εξάρτηση από κρίσιμα συστήματα: Στο μηχανισμό PURL, πάνω από το 90% της βοήθειας προέρχεται από αμερικανικά αποθέματα, καθώς η Ευρώπη υστερεί σε εναλλακτικές λύσεις για συστήματα όπως οι συστοιχίες Patriot.
«Η Ευρώπη μπορεί να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται άμεσα από τις αμερικανικές γραμμές παραγωγής και τα στρατιωτικά αποθέματα των ΗΠΑ.»
Αναδιάταξη προτεραιοτήτων: Ουκρανία, Ιράν και αποθέματα
Οι πιέσεις Τραμπ συμπίπτουν με την ανησυχία για τα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών. Παρά τις διαβεβαιώσεις για αύξηση της παραγωγής, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε ότι μέρος του πολεμικού υλικού διατηρείται προσωρινά εντός των ΗΠΑ («Τα κρατάμε για εμάς»).
Η στρατηγική αυτή επηρεάζεται από τις παράλληλες απαιτήσεις σε άλλα μέτωπα. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και η ανάγκη αποτροπής σε σχέση με το Ιράν στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις υποχρεώσεις στον Ινδοειρηνικό, υποχρεώνουν την Ουάσιγκτον να κατανείμει αυστηρά τους πόρους της.
Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή άμυνα
Είτε η απαίτηση για αναδρομική αποζημίωση ευδοκιμήσει είτε όχι, η πολιτική κατεύθυνση των ΗΠΑ είναι σαφής: η εποχή της άνευ όρων αμερικανικής κάλυψης έχει παρέλθει.
Η Ευρώπη επιχειρεί ήδη να προσαρμοστεί, όπως δίχνει το νέο δάνειο υποστήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan) ύψους 90 δισ. ευρώ για τη διετία 2026-2027. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη μπορεί να πληρώσει, αλλά αν είναι σε θέση να παράγει αυτόνομα τα όπλα που απαιτεί η ασφάλειά της, επανακαθορίζοντας τη δομή του ΝΑΤΟ για τις επόμενες δεκαετίες.
Πηγές: Euronews, Kiel Institute, Αναλύσεις ΝΑΤΟ, Διεθνή Πρακτορεία Ειδήσεων.
