Ηλιακή καταιγίδα «τρελένει» το GPS; Το παράξενο φαινόμενο που ανησυχεί τους επιστήμονες
Μια ισχυρή ηλιακή καταιγίδα μπορεί να μην προκαλεί μόνο εντυπωσιακό βόρειο σέλας. Μπορεί να κάνει και το GPS να «βλέπει» ένα αυτοκίνητο αρκετά μέτρα μακριά από το σημείο όπου πραγματικά βρίσκεται.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Geophysical Research Letters αποκάλυψε ότι η σφοδρή γεωμαγνητική καταιγίδα του Νοεμβρίου 2025 προκάλεσε σφάλματα εντοπισμού άνω των 10 μέτρων σε περιοχές των ΗΠΑ.
Το GPS έχανε τη θέση του για ώρες
Η καταιγίδα προκλήθηκε από ισχυρές εκρήξεις και εκτινάξεις ηλιακού υλικού που έφτασαν στη Γη και αναστάτωσαν τη μαγνητόσφαιρα και την ιονόσφαιρα.
Οι ερευνητές κατέγραψαν έντονες διακυμάνσεις στα δορυφορικά σήματα σχεδόν σε ολόκληρες τις ηπειρωτικές ΗΠΑ. Οι διαταραχές ήταν τόσο μεγάλες ώστε η ακρίβεια του GPS υποβαθμίστηκε για ώρες.
Γιατί είναι πρόβλημα για τα αυτόνομα αυτοκίνητα
Για ένα κινητό τηλέφωνο, ένα λάθος μερικών μέτρων μπορεί απλώς να δείξει ότι βρίσκεσαι στην απέναντι πλευρά του δρόμου. Για ένα αυτόνομο όχημα όμως, η ακρίβεια θέσης μπορεί να αποτελεί μέρος ενός πολύ πιο απαιτητικού συστήματος πλοήγησης.
Οι συγγραφείς της μελέτης σημειώνουν ότι ακόμη και οριζόντια σφάλματα ενός ή δύο μέτρων μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα σε εφαρμογές όπως η αυτόνομη μετακίνηση και η γεωργία ακριβείας. Στο συγκεκριμένο περιστατικό, τα σφάλματα ξεπέρασαν τα 10 μέτρα.
Τι ακριβώς έκανε ο Ήλιος
Η καταιγίδα έσπρωξε το σέλας πολύ νοτιότερα από το συνηθισμένο και δημιούργησε μεγάλες διαφορές στην πυκνότητα ηλεκτρονίων στην ιονόσφαιρα.
Τα δορυφορικά σήματα που περνούσαν μέσα από αυτές τις ανομοιογενείς περιοχές παραμορφώνονταν και παρουσίαζαν το φαινόμενο της «σπινθηροβόλησης» του σήματος, με αποτέλεσμα τα συστήματα GNSS να υπολογίζουν λανθασμένη θέση.
Δεν αφορά μόνο αυτοκίνητα
Το ίδιο πρόβλημα μπορεί να επηρεάσει αεροσκάφη, πλοία, drones, αγροτικά μηχανήματα και κάθε σύστημα που εξαρτάται από δορυφορικό εντοπισμό υψηλής ακρίβειας.
Άλλη πρόσφατη έρευνα της NSF έχει δείξει ότι γεωμαγνητικές καταιγίδες μπορούν να προκαλέσουν σημαντικά σφάλματα GPS ακόμη και σε πολικές περιοχές, με επιπτώσεις σε αεροπλάνα, πλοία και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Το ανησυχητικό στοιχείο
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τόσο εκτεταμένη ισχυρή διαταραχή GPS σε μεσαία γεωγραφικά πλάτη δεν είχε καταγραφεί ξανά με αυτόν τον τρόπο.
Καθώς όλο και περισσότερες μεταφορές, συσκευές και υποδομές εξαρτώνται από δορυφορική πλοήγηση, το «διαστημικό καιρό» ίσως χρειαστεί σύντομα να τον αντιμετωπίζουμε όχι μόνο ως επιστημονικό φαινόμενο, αλλά και ως πραγματικό τεχνολογικό κίνδυνο.
Πηγές: Geophysical Research Letters, The Aerospace Corporation, National Science Foundation, ScienceAlert, Daily Mail.
