Πώς με ένα «κλικ» προκαλούν καταστροφή;
Με απομακρυσμένη πρόσβαση στα συστήματα ψύξης, κυβερνοεπιθέσεις έθεσαν εκτός ελέγχου ψυγεία και καταψύκτες σε σούπερ μάρκετ της Ευρώπης. Οι θερμοκρασίες ανέβηκαν, τρόφιμα αλλοιώθηκαν και καταστήματα αναγκάστηκαν να αποσύρουν προϊόντα για λόγους ασφάλειας.
Τα περιστατικά δεν περιορίστηκαν σε μία χώρα ή μία αλυσίδα. Τον Οκτώβριο καταγράφηκε μεγάλη επίθεση στη Γαλλία, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου αναφέρθηκαν νέα περιστατικά σε καταστήματα σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Οι Αρχές και οι εταιρείες διερευνούν τις επιθέσεις, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί ποιος βρίσκεται πίσω από αυτές ή αν όλα τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους.
Η επίθεση στη Γαλλία: ψυγεία που έφτασαν έως τους 50 βαθμούς
Στις 12 Οκτωβρίου, κυβερνοεπίθεση έπληξε συστήματα ψύξης σε εκατοντάδες γαλλικά σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με το Reuters και το BBC, οι δράστες απέκτησαν πρόσβαση στο λογισμικό που ρυθμίζει τη θερμοκρασία ψυγείων και καταψυκτών. Σε ορισμένα καταστήματα, οι μονάδες έφτασαν έως τους 50 βαθμούς Κελσίου μέσα στη νύχτα.
Μεγάλες αλυσίδες, μεταξύ των οποίων οι Intermarché, Carrefour, Monoprix και Coopérative U, ανέφεραν ότι καταστήματά τους επηρεάστηκαν. Η Intermarché δήλωσε ότι περίπου 150 καταστήματά της είχαν πληγεί και ότι τα τρόφιμα που βρίσκονταν στις μονάδες με πρόβλημα απορρίφθηκαν, ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος για τους καταναλωτές.
Οι αριθμοί διαφέρουν ανάλογα με την αλυσίδα και την πηγή. Το BBC ανέφερε ότι περίπου 400 καταστήματα επηρεάστηκαν συνολικά στη Γαλλία, σε σύνολο περίπου 15.000, ενώ το Reuters μετέδωσε ότι η Intermarché υπολόγισε τις συνολικές απώλειες σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Σε ορισμένα σημεία αναφέρθηκαν ακόμη και μικρές φωτιές, καθώς οι μονάδες ψύξης υπερθερμάνθηκαν.
Νέο κύμα περιστατικών σε ευρωπαϊκές χώρες
Στις αρχές Νοεμβρίου αναφέρθηκαν νέα περιστατικά σε καταστήματα στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, καθώς και σε Σουηδία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Εσθονία και Φινλανδία. Το BBC ανέφερε ότι περίπου 40 καταστήματα Delhaize στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο επηρεάστηκαν, ενώ μικρότερος αριθμός καταστημάτων αντιμετώπισε προβλήματα στις υπόλοιπες χώρες.
Στη Σουηδία, καταστήματα των αλυσίδων ICA και Coop ανέφεραν περιστατικά με τα συστήματα ψύξης. Η Coop δήλωσε ότι επηρεάστηκαν επτά από τα περίπου 800 καταστήματά της. Στην Ιρλανδία, η Musgrave ανέφερε ότι το πρόβλημα αφορούσε συστήματα ψύξης σε 13 καταστήματα SuperValu, ενώ στο Βέλγιο καταγράφηκαν περιστατικά σε καταστήματα Carrefour, Spar και IKEA.
Το Reuters μετέδωσε ότι σε κατάστημα ICA στη Στοκχόλμη οι καταψύκτες έφτασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να απορριφθούν προϊόντα. Σε κρεοπωλείο κοντά στην Αμβέρσα, οι ψύκτες ανέβηκαν έως τους 18 βαθμούς και ο ιδιοκτήτης υπολόγισε την απώλεια κρέατος σε περίπου 15.000 ευρώ.
Πώς επηρεάστηκαν τα συστήματα ψύξης
Τα ψυγεία και οι καταψύκτες πολλών καταστημάτων ελέγχονται από κεντρικές μονάδες διαχείρισης. Η σύνδεσή τους στο διαδίκτυο επιτρέπει σε τεχνικούς να παρακολουθούν και να ρυθμίζουν τον εξοπλισμό από απόσταση. Η ίδια δυνατότητα, όμως, δημιουργεί κίνδυνο όταν τα συστήματα έχουν ευπάθειες ή δεν προστατεύονται επαρκώς.
Στη γαλλική υπόθεση, το Reuters ανέφερε ότι οι Αρχές εντόπισαν πρόβλημα σε λογισμικό διαχείρισης συστημάτων ψύξης της δανικής εταιρείας Danfoss. Η εταιρεία είπε ότι τα συστήματα που επηρεάστηκαν λειτουργούσαν με παλαιότερο λογισμικό και τόνισε ότι είχε συστήσει στους πελάτες της να ενημερώνουν τα συστήματά τους ή να μεταβαίνουν σε νεότερες λύσεις.
Για τα περιστατικά του Νοεμβρίου, το BBC μετέδωσε ότι ορισμένες μονάδες είχαν τεθεί σε λειτουργία απόψυξης, με συνέπεια να ανέβει η θερμοκρασία τους. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι κάθε επίθεση χρησιμοποιούσε ακριβώς την ίδια μέθοδο. Η έκταση της ψηφιακής πρόσβασης και ο τρόπος εισόδου των δραστών αποτελούν αντικείμενο διερεύνησης.
Πώς μπορούν να προστατευτούν τα συστήματα ψύξης
Οι ειδικοί κυβερνοασφάλειας συνιστούν οι ελεγκτές ψύξης να μην είναι απευθείας προσβάσιμοι από το δημόσιο διαδίκτυο. Η πρόσβαση από απόσταση πρέπει να γίνεται μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης, όπως VPN, με ισχυρή ταυτοποίηση. Η CISA προτείνει επίσης πολυπαραγοντικό έλεγχο ταυτότητας, ιδιαίτερα για απομακρυσμένη πρόσβαση.
Σημαντικό μέτρο είναι η αλλαγή των εργοστασιακών κωδικών και η χρήση ισχυρών, μοναδικών συνθηματικών. Οι επιχειρήσεις καλούνται να εγκαθιστούν έγκαιρα τις ενημερώσεις λογισμικού και firmware που διαθέτει ο κατασκευαστής, καθώς παλαιότερες εκδόσεις μπορεί να περιέχουν γνωστές ευπάθειες.
Η Danfoss συνιστά τη χρήση firewall, τον περιορισμό των συνδέσεων μόνο σε εξουσιοδοτημένους χρήστες και τον διαχωρισμό των συστημάτων ψύξης από το εταιρικό δίκτυο. Με την τμηματοποίηση του δικτύου, ένα περιστατικό σε μία συσκευή είναι δυσκολότερο να επεκταθεί σε άλλα συστήματα της επιχείρησης.
Οι επιχειρήσεις χρειάζεται ακόμη να καταγράφουν και να παρακολουθούν τις απομακρυσμένες συνδέσεις, να απενεργοποιούν λογαριασμούς που δεν χρησιμοποιούνται και να διαθέτουν σχέδιο χειροκίνητης λειτουργίας σε περίπτωση διακοπής. Η CISA προτείνει να δοκιμάζονται τακτικά τα σχέδια αποκατάστασης, τα αντίγραφα ασφαλείας και οι διαδικασίες ασφαλούς επαναφοράς της λειτουργίας.
Τα μέτρα αυτά μειώνουν την έκθεση σε κυβερνοεπιθέσεις, αλλά δεν εγγυώνται ότι ένα σύστημα δεν θα παραβιαστεί. Οι επιχειρήσεις καλούνται να συνεργάζονται με τον κατασκευαστή και τους τεχνικούς τους για τις κατάλληλες ρυθμίσεις και ενημερώσεις του συγκεκριμένου εξοπλισμού.
Έρευνες χωρίς γνωστή ταυτότητα δραστών
Οι εταιρείες και οι αρμόδιες Αρχές εξετάζουν τα περιστατικά. Στη Γαλλία, η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε έρευνα για μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπίθεση σε ψυγεία μεγάλων αλυσίδων, ενώ η γαλλική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας συμμετείχε στη διερεύνηση.
Στα περιστατικά του Νοεμβρίου, υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας στο Βέλγιο και τη Σουηδία δήλωσαν ότι παρακολουθούν την κατάσταση. Το Reuters σημείωσε ότι μέχρι τότε κανείς δεν είχε αναλάβει την ευθύνη και δεν είχε επιβεβαιωθεί αν οι επιθέσεις σε διαφορετικές χώρες συνδέονται μεταξύ τους.
Παρά τις μεγάλες απώλειες τροφίμων σε ορισμένα καταστήματα, τα διαθέσιμα ρεπορτάζ δεν αναφέρουν γενικευμένη έλλειψη τροφίμων στην Ευρώπη. Οι αλυσίδες απέσυραν τα προϊόντα που δεν μπορούσαν να εγγυηθούν ότι διατηρήθηκαν σε ασφαλείς συνθήκες και προχώρησαν σε ελέγχους και αποκατάσταση των συστημάτων τους.
Τα περιστατικά αναδεικνύουν μια συγκεκριμένη αδυναμία: εξοπλισμός που παλαιότερα λειτουργούσε κυρίως τοπικά, πλέον συνδέεται με δίκτυα και συχνά ελέγχεται από απόσταση. Η ασφάλεια των συστημάτων ψύξης, οι ενημερώσεις λογισμικού και ο περιορισμός της πρόσβασης σε αυτά αποκτούν έτσι άμεση σημασία για τις επιχειρήσεις τροφίμων.
