Η «καταραμένη» αποστολή: Το μυστήριο των τεσσάρων πτωμάτων που βρέθηκαν παγιδευμένα στιν Αρκτική

Επιμέλεια: Hellas-Now

Για σχεδόν δύο αιώνες, η παγωμένη Αρκτική κρατούσε τα ονόματά τους κρυμμένα.

Οστά σκορπισμένα πάνω σε μια έρημη ακτογραμμή, εγκαταλελειμμένα αντικείμενα, θραύσματα από ρούχα και σιωπηλά ίχνη μιας αποστολής που εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει πίσω της ούτε έναν επιζώντα.

Η αποστολή Franklin υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ναυτικής ιστορίας. Δύο πλοία, 129 άνδρες και μια διαδρομή προς τα παγωμένα νερά του Καναδά.

Και έπειτα... τίποτα.

Τώρα, 178 χρόνια μετά, το DNA αρχίζει να δίνει πρόσωπα στους νεκρούς.

Τα δύο πλοία που χάθηκαν μέσα στον πάγο

Τον Μάιο του 1845, τα HMS Erebus και HMS Terror απέπλευσαν από την Αγγλία υπό τη διοίκηση του Sir John Franklin.

Η αποστολή είχε έναν φιλόδοξο στόχο: να ολοκληρώσει τη διάσχιση του Βορειοδυτικού Περάσματος, της παγωμένης θαλάσσιας διαδρομής που για αιώνες αποτελούσε εμμονή των εξερευνητών.

Τα πλοία ήταν ενισχυμένα, καλά εξοπλισμένα και θεωρούνταν από τα πιο προηγμένα της εποχής.

Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι σε λίγα χρόνια δεν θα είχε απομείνει ζωντανός ούτε ένας από τους 129 ανθρώπους που επέβαιναν σε αυτά.

Η τελευταία γνωστή πορεία

Τα Erebus και Terror παγιδεύτηκαν στους πάγους κοντά στο King William Island.

Για μήνες και στη συνέχεια για χρόνια, οι άνδρες έμειναν αποκλεισμένοι σε έναν κόσμο όπου η θερμοκρασία έπεφτε σε ακραία επίπεδα και ο πάγος δεν υποχωρούσε.

Ο Franklin πέθανε. Άλλοι ακολούθησαν.

Τον Απρίλιο του 1848, οι 105 άνδρες που παρέμεναν ζωντανοί εγκατέλειψαν τα πλοία και ξεκίνησαν με τα πόδια.

Από εκείνο το σημείο, η ιστορία τους μετατρέπεται σχεδόν ολοκληρωτικά σε μυστήριο.

Μια πορεία προς το άγνωστο

Οι επιζώντες προσπάθησαν να κινηθούν προς τον νότο, σέρνοντας μαζί τους βάρκες, έλκηθρα και προμήθειες.

Δεν υπάρχει καμία γνωστή μαρτυρία ανθρώπου που να κατάφερε να ολοκληρώσει αυτή τη διαδρομή.

Αυτό που έμεινε πίσω ήταν μόνο ίχνη.

Ανθρώπινα οστά.

Κουμπιά.

Παπούτσια.

Κομμάτια εξοπλισμού.

Και ιστορίες Ινουίτ που μιλούσαν για εξαντλημένους λευκούς άνδρες να κινούνται μέσα στην παγωμένη ερημιά.

Τα οστά περίμεναν για σχεδόν δύο αιώνες

Κατά τη διάρκεια μεταγενέστερων αποστολών αναζήτησης, ανθρώπινα λείψανα εντοπίστηκαν σε διαφορετικά σημεία του King William Island.

Οι περισσότεροι νεκροί δεν μπορούσαν να ταυτοποιηθούν.

Τα ονόματα των 129 μελών της αποστολής ήταν γνωστά.

Αλλά ποιος βρισκόταν πίσω από κάθε σκελετό παρέμενε ένα άλυτο μυστήριο.

Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει μόνο όταν η σύγχρονη γενετική έδωσε στους ερευνητές ένα εργαλείο που οι εξερευνητές του 19ου αιώνα δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν.

Το DNA άρχισε να «μιλά»

Ερευνητές συνέλεξαν γενετικό υλικό από οστά και δόντια που συνδέονταν με την αποστολή Franklin.

Στη συνέχεια αναζήτησαν ζωντανούς συγγενείς των ανδρών που είχαν ταξιδέψει με τα Erebus και Terror.

Κάθε αντιστοίχιση ήταν σαν να άνοιγε ένα κλειδωμένο δωμάτιο της ιστορίας.

Ένας ακόμη σκελετός αποκτούσε όνομα.

Ένας ακόμη άνθρωπος έβγαινε από την ανωνυμία.

William Orren: ένα όνομα επιστρέφει από την Erebus Bay

Ένας από τους άνδρες που ταυτοποιήθηκαν ήταν ο William Orren, Able Seaman του HMS Erebus.

Τα λείψανά του είχαν βρεθεί στην Erebus Bay.

Για δεκαετίες παρέμεναν απλώς μέρος ενός άγνωστου συνόλου οστών που είχε αφήσει πίσω της η χαμένη αποστολή.

Η γενετική σύγκριση με συγγενείς του Orren έδωσε τελικά την απάντηση.

Ο άγνωστος νεκρός είχε όνομα.

David Young: ένα από τα νεότερα μέλη της αποστολής

Μία ακόμη ταυτότητα που ήρθε στο φως ήταν εκείνη του David Young.

Υπηρετούσε ως Boy 1st Class στο HMS Erebus και συγκαταλεγόταν στα νεότερα μέλη της αποστολής.

Τα λείψανά του βρέθηκαν επίσης στην Erebus Bay.

Η περιοχή αυτή θεωρείται πλέον κρίσιμο κομμάτι του παζλ, επειδή εκεί βρέθηκαν τα ίχνη αρκετών ανδρών που φαίνεται ότι έφτασαν ως εκεί μετά την εγκατάλειψη των πλοίων.

John Bridgens: ακόμη ένας νεκρός αποκτά ταυτότητα

Ο John Bridgens υπηρετούσε ως Subordinate Officers' Steward στο HMS Erebus.

Και τα δικά του λείψανα βρέθηκαν στην Erebus Bay.

Η ταυτοποίησή του δεν λύνει μόνο ένα γενεαλογικό μυστήριο.

Δείχνει επίσης ποιοι συγκεκριμένοι άνδρες κατάφεραν να φτάσουν ως αυτό το σημείο κατά την τελευταία τους πορεία.

Ο άγνωστος σκελετός με τα μυστηριώδη έγγραφα

Η τέταρτη περίπτωση ήταν ίσως η πιο παράξενη.

Το 1859, ένας σκελετός βρέθηκε στη νότια ακτή του King William Island, περίπου 130 χιλιόμετρα μακριά από την Erebus Bay.

Μαζί του βρέθηκαν προσωπικά έγγραφα.

Ένα από αυτά έφερε το όνομα Harry Peglar.

Θα μπορούσε να φανεί ότι το μυστήριο είχε λυθεί ήδη από τότε.

Όμως υπήρχε ένα πρόβλημα.

Τα στοιχεία δεν ταίριαζαν

Τα ρούχα και ορισμένα αντικείμενα που βρέθηκαν μαζί με τον νεκρό δεν φαίνονταν να ταιριάζουν απόλυτα με τη θέση που κατείχε ο Peglar πάνω στο πλοίο.

Για περισσότερα από 160 χρόνια, κανείς δεν μπορούσε να πει με βεβαιότητα ποιος ήταν ο άνθρωπος που είχε πεθάνει εκεί.

Μέχρι που το DNA έδωσε την απάντηση.

Ήταν πράγματι ο Harry Peglar

Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι ο νεκρός ήταν ο Henry Peter «Harry» Peglar, Captain of the Foretop του HMS Terror.

Η ανακάλυψη έλυσε ένα μυστήριο που είχε ξεκινήσει από το 1859.

Ο Peglar είναι ιδιαίτερα σημαντική μορφή στην ιστορία της αποστολής, επειδή τα προσωπικά έγγραφα που βρέθηκαν μαζί του αποτελούν μερικά από τα ελάχιστα γραπτά ίχνη που άφησαν πίσω τους οι χαμένοι άνδρες.

Τα παράξενα «Peglar Papers»

Τα χειρόγραφα που συνδέθηκαν με τον Peglar έχουν απασχολήσει ιστορικούς για δεκαετίες.

Περιλαμβάνουν αποσπασματικές φράσεις, ποιήματα και δυσνόητες αναφορές.

Ορισμένοι ερευνητές έχουν προσπαθήσει να διαβάσουν μέσα σε αυτά ενδείξεις για τις τελευταίες ημέρες της αποστολής.

Άλλοι θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για προσωπικές σημειώσεις.

Όμως η πραγματική ιστορία πίσω από πολλά σημεία των κειμένων παραμένει ασαφής.

Τι συνέβη πραγματικά στους 129 άνδρες;

Το μεγαλύτερο μυστήριο παραμένει.

Γιατί χάθηκαν όλοι;

Το ακραίο ψύχος, η πείνα, η εξάντληση, οι ασθένειες, η κακή διατροφή και πιθανή έκθεση σε μόλυβδο έχουν προταθεί ως παράγοντες που οδήγησαν στην καταστροφή.

Πιθανότατα δεν υπήρξε μία μόνο αιτία.

Ίσως ήταν ένας αργός συνδυασμός παραγόντων που αποδυνάμωνε τους άνδρες μέχρι το σημείο όπου η επιστροφή ήταν αδύνατη.

Η πιο σκοτεινή ένδειξη

Σε ορισμένα από τα ανθρώπινα οστά έχουν βρεθεί ίχνη κοπής.

Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι ορισμένα από αυτά είναι συμβατά με τεμαχισμό και κανιβαλισμό.

Η ανακάλυψη αυτή επιβεβαίωσε σε μεγάλο βαθμό παλιές μαρτυρίες Ινουίτ που για χρόνια είχαν αντιμετωπιστεί με δυσπιστία.

Το 2024, μάλιστα, το DNA βοήθησε στην ταυτοποίηση του Captain James Fitzjames.

Και στα λείψανά του υπήρχαν ίχνη που συνδέθηκαν με τεμαχισμό μετά τον θάνατο.

Μια αποστολή που εξακολουθεί να κρύβει νεκρούς χωρίς όνομα

Οι νέες ταυτοποιήσεις δεν κλείνουν την υπόθεση.

Πολλά λείψανα που σχετίζονται με την αποστολή Franklin εξακολουθούν να είναι ανώνυμα.

Οι επιστήμονες συνεχίζουν να αναζητούν συγγενείς των 129 ανδρών, ελπίζοντας ότι νέα γενετικά δείγματα θα οδηγήσουν σε περισσότερες αντιστοιχίσεις.

Κάθε νέα ταυτότητα συμπληρώνει ένα ακόμη κομμάτι μιας ιστορίας που παρέμενε σπασμένη για σχεδόν δύο αιώνες.

Η Αρκτική δεν έχει αποκαλύψει ακόμη όλα τα μυστικά της

Η ειρωνεία είναι ότι σήμερα γνωρίζουμε περισσότερα για την αποστολή Franklin από όσα γνώριζαν οι άνθρωποι που την αναζητούσαν λίγα χρόνια μετά την εξαφάνισή της.

Βρέθηκαν τα πλοία.

Βρέθηκαν τα οστά.

Βρέθηκαν αντικείμενα.

Και τώρα το DNA επιστρέφει ονόματα στους νεκρούς.

Όμως το τελευταίο κεφάλαιο εξακολουθεί να λείπει.

Οι ακριβείς τελευταίες ημέρες των περισσότερων ανδρών παραμένουν άγνωστες.

Και κάπου μέσα στην παγωμένη σιωπή της Αρκτικής, ίσως υπάρχουν ακόμη στοιχεία που περιμένουν να βρεθούν.

Πηγές:

• University of Waterloo
• Journal of Archaeological Science: Reports
• Polar Record / Cambridge University Press
• LADbible