Αρχαιολογικό δέος στην Άσπενδο: Ανακαλύφθηκε μνημειακό άγαλμα του Ασκληπιού και του Τελεσφόρου 1.800 ετών
Ένα μοναδικό ταξίδι στον χρόνο επιφύλασσε η αρχαιολογική σκαπάνη στην αρχαία Άσπενδο της Μικράς Ασίας, φέρνοντας στο φως ένα σπουδαίο κειμήλιο της Ρωμαϊκής εποχής. Έπειτα από 18 αιώνες σιωπής μέσα στο χώμα, ένα εντυπωσιακό μαρμάρινο άγαλμα του θεού της ιατρικής, Ασκληπιού, μαζί με τον γιο του Τελεσφόρο, αποκαλύφθηκε σχεδόν ατόφιο.
Το επιβλητικό γλυπτό σύμπλεγμα, ύψους 2,20 μέτρων και ηλικίας περίπου 1.800 ετών, χρονολογείται στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από τον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι, ο οποίος χαρακτήρισε το εύρημα ως ένα παγκόσμιο σύμβολο ίασης που είδε ξανά το φως.
Το μυστικό που έκρυβε η αρχαία πύλη
Το άγαλμα ανασκάφηκε ανάμεσα στα κατεστραμμένα ερείπια της βόρειας πτέρυγας της Μνημειακής Πύλης, στο σημείο όπου η Ανατολική Πλατεία της Ασπένδου ανοίγει προς την Οδό του Θεάτρου. Πρόκειται για μία από τις πιο πολυσύχναστες γωνιές της αρχαίας πόλης.
Η συγκεκριμένη τοποθεσία φανερώνει ότι δεν επρόκειτο για ένα απομονωμένο ιερό για ιδιωτική λατρεία, αλλά για έναν κεντρικό δημόσιο χώρο. Η τοποθέτηση του αγάλματος του θεού της ιατρικής σε ένα τέτοιο σημείο υποδηλώνει ότι η υγεία και η θεραπεία αποτελούσαν συλλογικές αξίες που η πόλη αναδείκνυε σε κοινή θέα.
Μαρμάρινο άγαλμα του Ασκληπιού και του Τελεσφόρου, ύψους 2,20 μέτρων, το οποίο ανασκάφηκε στην Αρχαία Πόλη της Ασπένδου, στην Αττάλεια. Πηγή: Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι, μέσω της πλατφόρμας X
Αποκωδικοποιώντας τη μορφή του θεού
Ο Ασκληπιός απεικονίζεται ως ένας επιβλητικός, ώριμος άνδρας με πλούσια κώμη και περίτεχνη γενειάδα. Το σώμα του στηρίζεται στο αριστερό πόδι, ενώ ένας μανδύας (ιμάτιο) πέφτει από τον αριστερό του ώμο σχηματίζοντας βαθιές, προσεγμένες πτυχώσεις. Η στάση και η επεξεργασία του μαρμάρου πιστοποιούν ότι πρόκειται για αυθεντικό έργο των ρωμαϊκών γλυπτικών εργαστηρίων της εποχής.
Στα πόδια του στέκεται ο γιος του, ο Τελεσφόρος. Ο γλύπτης τον απέδωσε ως μια μικρή παιδική φιγούρα, τυλιγμένη από την κορυφή ως τα νύχια σε ένδυμα με κουκούλα. Η οπτική αυτή αντίθεση ήταν σκόπιμη:
- Ασκληπιός: Αντιπροσώπευε την ίδια την επιστήμη της ιατρικής, τη διάγνωση και τον αγώνα ενάντια στην ασθένεια.
- Τελεσφόρος: Συμβόλιζε την ανάρρωση, τη διατήρηση της υγείας και τη σταδιακή αποκατάσταση του ασθενούς.
Η ταυτόχρονη παρουσία των δύο μορφών σε τόσο καλή κατάσταση διατήρησης αποτελεί εξαιρετικά σπάνιο εύρημα, καθώς τα δύο πρόσωπα εντοπίζονται συνήθως αποσπασματικά ή κατεστραμμένα.
Άσπενδος: Μια πόλη λαμπρής αρχιτεκτονικής
Η Άσπενδος, στην περιοχή Σερίκ της Αττάλειας, υπήρξε σπουδαίο εμπορικό κέντρο της Παμφυλίας από τον 5ο αιώνα π.Χ. Σήμερα είναι ευρύτερα γνωστή για το ρωμαϊκό της θέατρο — το καλύτερα διατηρημένο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο —, το οποίο κατασκευάστηκε μεταξύ 161 και 180 μ.Χ. επί αυτοκράτορος Μάρκου Αυρηλίου από τον αρχιτέκτονα Ζήνωνα.
Η χρονολόγηση του αγάλματος συμπίπτει απόλυτα με την ανέγερση του θεάτρου και των μεγάλων δημόσιων έργων της πόλης. Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του τουρκικού προγράμματος «Heritage for the Future», υπό την επιστημονική διεύθυνση του καθηγητή δρα Βελί Κιοσέ (Veli Köse) του Πανεπιστημίου Χατζέτεπε.
Πηγές: Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού Τουρκίας, Πανεπιστήμιο Χατζέτεπε, Ανασκαφική Ομάδα Ασπένδου.
