Τι τρόμαξε τον Τραμπ; Γιατί σταμάτησε τις επιθέσεις στο Ιράν
Ο Ντόναλντ Τραμπ πάτησε ξαφνικά φρένο λίγο πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες περάσουν σε νέα φάση του πολέμου με το Ιράν. Μετά από 13 συνεχόμενες νύχτες αμερικανικών πληγμάτων, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε εντολή στον στρατό να μην πραγματοποιήσει τις επιθέσεις που είχαν προγραμματιστεί για τη νύχτα της Παρασκευής.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος τελείωσε. Τα αμερικανικά επιτελεία συνεχίζουν να ετοιμάζουν σχέδια για πιθανή επιστροφή σε επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας. Το ερώτημα είναι τι έκανε τον Τραμπ, ο οποίος μόλις μία ημέρα νωρίτερα μιλούσε για «μαζική επίθεση», να αλλάξει πορεία μέσα σε λίγες ώρες.
Στο κέντρο της συζήτησης βρέθηκε ένα πρόβλημα που δεν αφορά τα αεροπλάνα ή τη δυνατότητα των ΗΠΑ να βομβαρδίσουν το Ιράν. Αφορά τους πυραύλους που χρειάζονται για να προστατεύσουν τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους από την απάντηση της Τεχεράνης.
Ο φόβος για τα αποθέματα των Patriot
Οι σύμβουλοι του Τραμπ προειδοποίησαν ότι μια μεγάλη επέκταση του πολέμου θα μπορούσε να εξαντλήσει επικίνδυνα τα ήδη μειωμένα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot και άλλων πυρομαχικών αεράμυνας που διαθέτει η CENTCOM στη Μέση Ανατολή.
Ο αρχηγός του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου, στρατηγός Νταν Κέιν, φέρεται να εξήγησε ότι ο στρατός μπορεί να πραγματοποιήσει μεγάλη επίθεση στο Ιράν. Το πρόβλημα θα ερχόταν μετά: η Τεχεράνη θα απαντούσε με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, ενώ οι διαθέσιμοι αναχαιτιστές θα μπορούσαν να εξαντληθούν.
Οι ΗΠΑ δεν ανησυχούν μόνο για τις δικές τους βάσεις. Πρέπει να προστατεύσουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις, λιμάνια και ενεργειακές υποδομές σε ολόκληρο τον Κόλπο. Κάθε ιρανική επίθεση αναγκάζει τα συστήματα αεράμυνας να χρησιμοποιούν ακριβά και περιορισμένα πυρομαχικά.
Η πρώτη ήσυχη νύχτα έπειτα από δύο εβδομάδες
Η νύχτα χωρίς αμερικανικά πλήγματα ήταν η πρώτη έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες καθημερινών επιθέσεων. Την ίδια στιγμή δεν αναφέρθηκαν νέες ιρανικές επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών του Κόλπου, δημιουργώντας ένα μικρό αλλά εύθραυστο παράθυρο ηρεμίας.
Η παύση δεν αποτελεί επίσημη κατάπαυση του πυρός. Δεν είναι ακόμη σαφές αν η εντολή του Τραμπ αφορούσε μόνο μία νύχτα ή αν οι βομβαρδισμοί θα παραμείνουν παγωμένοι όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι Ιρανοί δείχνουν πιο σοβαροί στις συνομιλίες από οποιαδήποτε άλλη στιγμή, χωρίς όμως να πει ότι έχει βρεθεί συμφωνία. Η Ουάσιγκτον κρατά τα πολεμικά σχέδια επάνω στο τραπέζι, αλλά δίνει προσωρινά περισσότερο χώρο στη διπλωματία.
Το Ομάν μπήκε ξανά στη μέση
Αντιπροσωπεία του Ομάν έφτασε στην Τεχεράνη για συνομιλίες με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ. Το πέρασμα έχει ουσιαστικά κλείσει για μεγάλο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας και έχει μετατραπεί στο βασικό σημείο σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Οι διαπραγματεύσεις αφορούν έναν μηχανισμό που θα επιτρέψει την ασφαλέστερη διέλευση πλοίων. Για την Ουάσιγκτον, το άνοιγμα του Ορμούζ είναι κρίσιμο. Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος της κίνησης αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά της όπλα.
Παρότι οι αεροπορικές επιδρομές σταμάτησαν προσωρινά, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση προς το Ιράν συνεχίζεται, απλώς μεταφέρεται για την ώρα από τον αέρα στη θάλασσα και στο τραπέζι των συνομιλιών.
Το Ισραήλ πιστεύει ότι η παύση δεν θα κρατήσει
Στο Ισραήλ η απόφαση προκάλεσε έκπληξη. Οι ισραηλινές δυνάμεις είχαν προετοιμαστεί για σοβαρή κλιμάκωση και για πιθανή ιρανική απάντηση, όμως τα αμερικανικά αεροσκάφη δεν απογειώθηκαν για νέα επίθεση.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι συνομιλίες θα αποτύχουν και ότι ο Τραμπ θα αναγκαστεί τελικά να διατάξει μεγάλο χτύπημα. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αναμένεται να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο και να του παρουσιάσει νέα στοιχεία για την προσπάθεια του Ιράν να αποκαταστήσει το πυραυλικό και πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η Τεχεράνη βελτιώνει τους πυραύλους της
Παρά τους βομβαρδισμούς, το Ιράν συνεχίζει να προσαρμόζει τους βαλλιστικούς πυραύλους του ώστε να περνούν δυσκολότερα από τις αεράμυνες. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο Kheibar Shekan, με βεληνεκές περίπου 1.450 χιλιομέτρων και δυνατότητα ελιγμών στην τελική φάση της πτήσης.
Το όπλο μεταφέρεται και εκτοξεύεται γρήγορα από κινητές πλατφόρμες, δυσκολεύοντας τον εντοπισμό του πριν από την εκτόξευση. Αμερικανικές και ισραηλινές εκτιμήσεις αναφέρουν επίσης ότι η παραγωγή πυραύλων και εκτοξευτών αποκαταστάθηκε ταχύτερα από όσο αναμενόταν.
Ο πόλεμος απλώνεται σε Ερυθρά και Κασπία
Η προσωρινή ηρεμία πάνω από το Ιράν δεν έφερε ηρεμία στην περιοχή. Οι Χούθι εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στη Τζιζάν και τη Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας. Δύο βαλλιστικοί πύραυλοι που κατευθύνονταν προς τη Γιανμπού αναχαιτίστηκαν από συστοιχία Patriot που χειρίζεται η ελληνική δύναμη στη χώρα.
Στην Κασπία Θάλασσα, το Ιράν κατηγόρησε την Ουκρανία ότι έπληξε ιρανικό πλοίο, σκοτώνοντας έναν ναυτικό και τραυματίζοντας έναν ακόμη. Η Τεχεράνη κάλεσε Ουκρανούς διπλωμάτες για εξηγήσεις, ενώ το Κίεβο υποστήριξε ότι στόχευσε πλοία που μετέφεραν στρατιωτικό φορτίο συνδεδεμένο με τη Ρωσία και το Ιράν.
Πόσο θα κρατήσει η παύση;
Ο Τραμπ δεν εγκατέλειψε την επιλογή της επίθεσης. Απλώς έκρινε ότι το επόμενο βήμα θα μπορούσε να κοστίσει περισσότερο από όσο φαίνεται: όχι μόνο σε χρήματα και πολιτική πίεση, αλλά και στους πυραύλους που χρειάζονται για να σταματήσουν την ιρανική απάντηση.
Για πρώτη φορά έπειτα από 13 νύχτες, τα αμερικανικά όπλα σίγησαν. Όμως τα αεροσκάφη, τα πολεμικά πλοία και τα σχέδια επίθεσης παραμένουν στη θέση τους. Αν οι συνομιλίες αποτύχουν, η παύση μπορεί να αποδειχθεί όχι το τέλος των επιθέσεων, αλλά η ανάσα πριν από μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση.
Πηγές: Axios, Associated Press, Reuters, Al Jazeera, The New York Times, The Times of Israel, The Wall Street Journal, CENTCOM.
