Τι απαιτούσε ο Νόμος για να γίνει κάποιος βουλευτής στην Αρχαία Αθήνα: Οι 4 όροι και η ποινή θανάτου
Διαβάζοντας κανείς τους όρους και τις αυστηρές προϋποθέσεις που ίσχυαν για να συμμετέχει κάποιος ενεργά στη διακυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία στην Αρχαία Αθήνα, αμέσως καταλαμβάνει το μεγαλείο αλλά και την υπευθυνότητα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.
Το Ελληνικό Δίκαιο που ίσχυε κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, δηλαδή το Δίκαιον του Χρυσού Αιώνα, βασιζόταν σε νόμους που έθεταν το δημόσιο συμφέρον πάνω από κάθε ατομικό όφελος. Αν ένας πολίτης ήθελε να γίνει μέλος των θεσμών της πόλης και να προτείνει νόμους, ο νόμος απαιτούσε τέσσερις βασικές και απαράβατες προϋποθέσεις.
Οι 4 απαράβατοι όροι του Νόμου στην Αρχαία Αθήνα
Για να κριθεί κάποιος ικανός και αξιοπρεπής ώστε να εκπροσωπεί τους συμπολίτες του, έπρεπε να περάσει από αυστηρό έλεγχο:
- Να είναι Αθηναίος πολίτης: Να έχει πλήρη πολιτικά δικαιώματα καταγωγή.
- Να κατέχει την Ελληνική θρησκεία και παιδεία: Αυτό που περιγραφόταν ως «όμαιμον, ομότροπον, ομόθρησκον».
- Να ΜΗΝ είναι κίναιδος: Ο νόμος απέκλειε όσους είχαν υποπέσει σε ηθικά παραπτώματα ή στερούνταν αξιοπρέπειας στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς θεωρούνταν ευάλωτοι σε εκβιασμούς ή χρηματισμό.
- Πλήρης καταγραφή της περιουσίας του: Καταγραφόταν όλη η προσωπική και οικογενειακή του περιουσία, μέχρι και τα σανδάλια που φορούσε! Αυτό γινόταν για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο, ο οποίος εξασφάλιζε ότι κανείς δεν θα ζημίωνε την πόλη χωρίς συνέπειες.
Η βαριά προσωπική ευθύνη του Νομοθέτη
Οι νόμοι που εισάγονταν στην Εκκλησία του Δήμου για ψήφιση ήταν πάντα ονομαστικοί. Έφεραν, δηλαδή, ξεκάθαρα το όνομα του προτείνοντος. Εκείνος που είχε την πρωτοβουλία να προτείνει έναν νέο νόμο έπρεπε να είναι εξαιρετικά προσεκτικός.
Όχι μόνο έπρεπε να έχει εξετάσει αν υπήρχε άλλος προγενέστερος νόμος που ρύθμιζε το ίδιο θέμα με διαφορετικό τρόπο, αλλά ήταν και προσωπικά υπεύθυνος για τα αποτελέσματα και τις συνέπειες του νόμου του.
Αν κάποιος πρότεινε και ψήφιζε έναν νόμο ο οποίος αποδεικνυόταν οικονομικά ζημιογόνος για την Αθήνα, τότε το κράτος κατέσχετε από την καταγεγραμμένη περιουσία του όλο το ποσό κατά το οποίο ζημιώθηκε η πόλη!
Από την κατάσχεση των σανδαλιών μέχρι την ποινή του θανάτου
Η ευθύνη δεν σταματούσε εκεί. Αν η προσωπική περιουσία του νομοθέτη (ακόμα και τα καταγεγραμμένα σανδάλια του) δεν επαρκούσε για να καλύψει τη ζημιά της Αθήνας, τότε το ανεξόφλητο υπόλοιπο υποχρεωνόταν να το εξοφλήσει ο ίδιος **δουλεύοντας αναγκαστικά σε δημόσια έργα**.
Το πιο συγκλονιστικό, όμως, αφορούσε την ηθική τάξη. Αν ο νόμος που πρότεινε και ψηφίστηκε αποδεικνυόταν ότι ζημίωνε ηθικά την Αθήνα ή υπονόμευε το πολίτευμα, η ποινή ήταν αμείλικτη και άμεση:
«ΑΥΘΗΜΕΡΟΝ ΤΕΛΕΥΘΗΣΑΤΩ»
(Να θανατώνεται την ίδια κιόλας ημέρα)
Αυτός ο απόλυτος συνδυασμός προνομίου και ευθύνης ήταν που κράτησε την Αθηναϊκή Δημοκρατία στο επίκεντρο της παγκόσμιας ιστορίας, δείχνοντας ότι η εξουσία στην αρχαιότητα δεν ήταν ασυλία, αλλά μια ενδεχομένως θανάσιμη ευθύνη απέναντι στο σύνολο.
