Νόμος-φωτιά από την Άγκυρα: Η «Γαλάζια Πατρίδα» βάζει στο στόχαστρο Ελλάδα και Κύπρο

Η Τουρκία ετοιμάζεται να μετατρέψει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε επίσημο νόμο — μια κίνηση που, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, μπορεί να πυροδοτήσει νέα περίοδο έντασης στη Μεσόγειο. Το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί τον Ιούνιο στην τουρκική Εθνοσυνέλευση και θεωρείται από πολλούς ως η πιο επιθετική θεσμική κατοχύρωση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων μέχρι σήμερα.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι απλώς ένα σύνθημα. Πρόκειται για ένα στρατηγικό δόγμα που ορίζει μια τεράστια θαλάσσια περιοχή — πάνω από 462.000 km² — την οποία η Άγκυρα θεωρεί «νόμιμη τουρκική επικράτεια». Αν εφαρμοστεί, αμφισβητείται η κυριαρχία περισσότερων από 150 ελληνικών νησιών, ενώ η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν για σοβαρή αποσταθεροποίηση.

Πώς γεννήθηκε το δόγμα – Οι ναύαρχοι που το σχεδίασαν

Η θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» διαμορφώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 2000 από τους ναυάρχους Cem Gürdeniz και Cihat Yaycı. Βασίστηκε στην ιδέα ότι η Τουρκία είχε παραμελήσει τη ναυτική της ισχύ και έπρεπε να διεκδικήσει μεγαλύτερη ΑΟΖ, όχι με βάση το διεθνές δίκαιο, αλλά με «ίση απόσταση ακτών».

Όπως αναφέρεται στο κείμενο: «Οι γείτονές της άρχιζαν να διεκδικούν πολύ μεγάλες ζώνες, κάτι που άφηνε την Τουρκία με μια μικροσκοπική ΑΟΖ».

Γιατί το κάνει τώρα η Άγκυρα

Σύμφωνα με τον Γάλλο αναλυτή Aurélien Denizeau, η Τουρκία επιδιώκει δύο πράγματα:

• Εσωτερική συσπείρωση ενόψει πιθανών εκλογών.
• Στρατηγική πίεση προς Ελλάδα και Κύπρο, τώρα που θεωρεί ότι έχει βγει από τη διπλωματική απομόνωση.

Η Άγκυρα έχει βελτιώσει σχέσεις με Αίγυπτο και Ισραήλ, ενώ η απουσία Συρίας, Ισραήλ και Λιβύης από τη Σύμβαση του Μοντέγκο Μπέι ενισχύει την τουρκική επιχειρηματολογία.

Η Ελλάδα και η Κύπρος σε δύσκολη θέση

Η Αθήνα και η Λευκωσία προειδοποιούν για κλιμάκωση, αλλά η ευρωπαϊκή στήριξη εμφανίζεται αποδυναμωμένη. Όπως σημειώνεται στο κείμενο: «Η Ευρώπη δεν έχει πολιτική για την Τουρκία».

Μόνο η Γαλλία έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα υπέρ Ελλάδας και Κύπρου, αλλά ακόμη και αυτή η σχέση δοκιμάζεται λόγω αμυντικών συμφωνιών με την Τουρκία.

Το ΝΑΤΟ δεν θα στραφεί κατά της Τουρκίας

Ο Denizeau τονίζει ότι σε περίπτωση κρίσης, οι ΗΠΑ δεν θα πάρουν θέση υπέρ της Ελλάδας: «Η Τουρκία τους προσφέρει πολύ περισσότερα από ό,τι η Ελλάδα εντός του ΝΑΤΟ».

Η Τουρκία αποτελεί για την Ουάσιγκτον «πύλη προς τη Μέση Ανατολή», ενώ οι σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν παραμένουν καλές.

Ο πραγματικός στόχος της Άγκυρας

Η Τουρκία δεν επιδιώκει απαραίτητα να αποκτήσει όλες τις περιοχές που διεκδικεί. Θέλει όμως να αποτρέψει την πλήρη εφαρμογή του διεθνούς ναυτικού δικαίου εις βάρος της και να επιβάλει νέα ισορροπία δυνάμεων στη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα έχει ήδη αυξήσει την επαγρύπνησή της, μετακινώντας μαχητικά αεροσκάφη και προετοιμάζοντας σενάρια αντίδρασης.