Αλήθεια ή μύθος; Όταν ο Τζίμι Χέντριξ αποποιήθηκε τον τίτλο του «κορυφαίου» για χάρη του Μανώλη Χιώτη

Η ιστορία της παγκόσμιας μουσικής είναι γεμάτη με αναπάντεχες συναντήσεις, υπόγειες επιρροές και θρύλους που αντέχουν στον χρόνο. Ένας από τους πιο γοητευτικούς και ευρέως διαδεδομένους μύθους —ή αλήθειες, ανάλογα με την οπτική γωνία— στην εγχώρια μουσική πραγματικότητα αφορά τη σχέση θαυμασμού ανάμεσα στον «θεό» της ηλεκτρικής κιθάρας, Τζίμι Χέντριξ (Jimi Hendrix), και τον αναμορφωτή του λαϊκού μας τραγουδιού, Μανώλη Χιώτη.

Σύμφωνα με τη γνωστή εξιστόρηση, ο Χέντριξ όχι μόνο γνώριζε το έργο του Έλληνα μουσικού, αλλά είχε φτάσει στο σημείο να αποποιηθεί δημόσια τον τίτλο του κορυφαίου σολίστα του κόσμου, δείχνοντας ως μοναδικό ανώτερό του τον Χιώτη. Πώς όμως προέκυψε αυτή η ιστορία και τι πραγματικά συνέβη πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας στα θρυλικά '60s;

Η θρυλική ατάκα: «Δεν έχετε ακούσει τον Έλληνα»

Η ρίζα της ιστορίας εντοπίζεται στα μέσα της δεκαετίας του 1960, όταν ο Μανώλης Χιώτης πραγματοποιούσε μια μεγάλη και άκρως επιτυχημένη περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τη μούσα και σύζυγό του, Μαίρη Λίντα. Το ντουέτο μεσουρανούσε στα κοσμικά κέντρα της ομογένειας και όχι μόνο, προσελκύοντας το ενδιαφέρον προσωπικοτήτων της διεθνούς ελίτ.

Λέγεται, λοιπόν, ότι κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης τύπου ή μετά από ένα μνημειώδες ρεσιτάλ, Αμερικανοί δημοσιογράφοι πλησίασαν τον Τζίμι Χέντριξ και τον ρώτησαν πώς νιώθει που θεωρείται ο καλύτερος κιθαρίστας στον κόσμο. Εκείνος, με τη χαρακτηριστική του σεμνότητα, φέρεται να απάντησε: «Πιστεύετε ότι είμαι ο καλύτερος επειδή δεν έχετε ακούσει τον Έλληνα, τον Μανώλη Χιώτη να παίζει το μπουζούκι του». Σε άλλη εκδοχή της ίδιας δήλωσης, ο Χέντριξ είχε τονίσει πως αν ακούσει κανείς την ταχύτητα και την καθαρότητα των σόλο του Χιώτη, τότε μόνο θα καταλάβει ποιος είναι ο πραγματικός βασιλιάς των εγχόρδων.

Η συνάντηση στο Σικάγο και η μαρτυρία της Μαίρης Λίντα

Οι υποστηρικτές της αυθεντικότητας του γεγονότος αναφέρουν ότι οι δύο κορυφαίοι μουσικοί συναντήθηκαν προσωπικά στο Σικάγο, όπου έπαιζαν σε γειτονικά μαγαζιά. Ο Χέντριξ, εντυπωσιασμένος από τη φήμη του «μάγου» με το τετράχορδο μπουζούκι, επισκέφθηκε το κέντρο όπου εμφανιζόταν ο Χιώτης για να τον δει να παίζει ζωντανά.

Η ίδια η Μαίρη Λίντα είχε επιβεβαιώσει σε συνεντεύξεις της τη συνάντηση αυτή, περιγράφοντας έναν νεαρό, ευγενικό Χέντριξ να παρακολουθεί εκστασιασμένος τα δάχτυλα του Χιώτη να τρέχουν στο τάστο με ασύλληπτες ταχύτητες. Όπως θυμόταν η σπουδαία ερμηνεύτρια, οι δύο άνδρες κάθισαν μαζί, μίλησαν για ώρα για τη μουσική και αντάλλαξαν απόψεις πάνω στις τεχνικές των σόλο. Μάλιστα, έντονη είναι και η φήμη ότι στη δισκοθήκη του Χέντριξ, η οποία εξετάστηκε μετά τον πρόωρο θάνατό του, βρέθηκαν δίσκοι του Μανώλη Χιώτη.

Η κιθαριστική φύση του Χιώτη και η κοινή λογική

Γιατί όμως ένας ροκ κιθαρίστας όπως ο Χέντριξ να εντυπωσιαστεί τόσο από έναν παίκτη μπουζουκιού; Η απάντηση κρύβεται στην τεχνική επανάσταση που έφερε ο Χιώτης. Ο Μανώλης Χιώτης ξεκίνησε ως κιθαρίστας και, όταν αργότερα δημιούργησε το τετράχορδο μπουζούκι, ουσιαστικά μετέφερε τη νοοτροπία και τα κουρδίσματα της κιθάρας στο παραδοσιακό όργανο.

Η προσθήκη της τέταρτης χορδής επέτρεψε στον Χιώτη να παίζει περίπλοκα ακόρντα, να εισάγει στοιχεία τζαζ, μπλουζ και λάτιν (όπως οι διάσημες ρούμπες και μάμπο του), αλλά κυρίως να αναπτύσσει ιλιγγιώδεις ταχύτητες στα σόλο του. Για έναν έμπειρο μουσικό, ο Χιώτης δεν έπαιζε απλώς παραδοσιακή μουσική· εκτελούσε ηλεκτρικά, καταιγιστικά σόλο πάνω σε ένα ακουστικό, έγχορδο όργανο.

Αλήθεια ή ένας καλοστημένος αστικός μύθος;

Παρά τη γοητεία της ιστορίας, πολλοί σύγχρονοι μουσικοί ερευνητές και δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν το περιστατικό ως έναν από τους μεγαλύτερους αστικούς μύθους της ελληνικής μουσικής. Οι σκεπτικιστές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει καμία γραπτή ή ηχογραφημένη απόδειξη σε αμερικανικό έντυπο, περιοδικό (όπως το Rolling Stone) ή ραδιοφωνικό αρχείο που να καταγράφει τη συγκεκριμένη δήλωση του Χέντριξ.

Επιπλέον, αναφέρουν ότι παρόμοιες ιστορίες «αποποίησης» του τίτλου του κορυφαίου από τον Χέντριξ έχουν κυκλοφορήσει κατά καιρούς σε διάφορες χώρες, με τον μυθικό κιθαρίστα να παρουσιάζεται να εκθειάζει άλλους τοπικούς δεξιοτέχνες (όπως τον Rory Gallagher στην Ιρλανδία). Είτε πρόκειται για μια πέρα για πέρα αληθινή συνάντηση είτε για ένα προϊόν της εγχώριας ανάγκης για διεθνή αναγνώριση, το σίγουρο είναι ένα: η αξία, η ταχύτητα και η μουσική ιδιοφυΐα του Μανώλη Χιώτη ήταν τόσο μεγάλες, που δεν είχαν ανάγκη καμία ξένη «σφραγίδα» για να μείνουν στην αιωνιότητα.