19 ΜΑΙΟΥ – 107 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ: Η ΜΕΡΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΞΕΧΝΙΕΤΑΙ

Η 19η Μαΐου είναι Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων, ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της νεότερης ιστορίας. Φέτος συμπληρώνονται 107 χρόνια από τότε που ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα (19 Μαΐου 1919), δίνοντας το σύνθημα για την τελική φάση της εξόντωσης του ποντιακού ελληνισμού.

Περισσότεροι από 353.000 Έλληνες του Πόντου δολοφονήθηκαν, εκτοπίστηκαν, πέθαναν σε πορείες θανάτου, τάγματα εργασίας, απαγχονισμούς και μαζικές εκτελέσεις. Χιλιάδες γυναίκες βιάστηκαν, παιδιά ορφάνεψαν, χωριά και πόλεις αφανίστηκαν.

Η Γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί μέρος της ευρύτερης εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Αρμένιοι, Ασσύριοι, Έλληνες Μικράς Ασίας).

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ – ΟΙ ΝΕΟΤΟΥΡΚΟΙ (1908–1914)

Η πρώτη φάση της γενοκτονίας ξεκινά με την άνοδο των Νεότουρκων το 1908. Το σύνθημά τους «Η Τουρκία στους Τούρκους» μεταφράστηκε σε συστηματικό σχέδιο εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών.

Από το 1914 εφαρμόζονται:

  • βίαιοι εκτοπισμοί από παράλιες περιοχές
  • εξαναγκαστικές πορείες προς το εσωτερικό της Ανατολίας
  • κατασχέσεις περιουσιών
  • στρατολόγηση στα τάγματα εργασίας (Αμελέ Ταμπουρού)

Χιλιάδες άνδρες πέθαναν από κακουχίες, πείνα και βασανιστήρια.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ – Ο ΚΕΜΑΛ ΚΑΙ Η «ΤΕΛΙΚΗ ΛΥΣΗ» (1919–1923)

Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα. Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την έναρξη της πιο αιματηρής περιόδου.

Οι κεμαλικές δυνάμεις εφαρμόζουν:

  • μαζικές εκτελέσεις σε Αμάσεια, Σαμψούντα, Τραπεζούντα
  • πυρπολήσεις χωριών
  • εκτοπισμούς γυναικόπαιδων μέσα στον χειμώνα
  • απαγχονισμούς από τα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας»
  • εξισλαμισμούς και αρπαγές παιδιών

Ο Γερμανός στρατηγός Λίμαν φον Σάντερς και ο Τοπάλ Οσμάν θεωρούνται από τους βασικούς οργανωτές των σφαγών.

ΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΟΙ «ΠΟΡΕΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ»

Τα Αμελέ Ταμπουρού ήταν ουσιαστικά στρατόπεδα εξόντωσης. Οι άνδρες οδηγούνταν σε ατέλειωτες πορείες μέσα στο χιόνι, χωρίς τροφή και ρούχα. Η θνησιμότητα ξεπερνούσε το 80%.

Πολλοί ιστορικοί τα συγκρίνουν με τα πρώτα ναζιστικά στρατόπεδα.

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ

Η Τραπεζούντα υπήρξε από τα μεγαλύτερα κέντρα του ποντιακού ελληνισμού. Εκεί σημειώθηκαν:

  • μαζικές εκτελέσεις
  • εμπρησμοί συνοικιών
  • βίαιοι εκτοπισμοί προς τα υψίπεδα
  • εξαφανίσεις παιδιών

Ο Αμερικανός πρόξενος Χόρτον κατέγραψε δεκάδες μαρτυρίες για σφαγές και κακοποιήσεις.

Ο ΞΕΡΙΖΩΜΟΣ – Η ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922) και τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), οι Πόντιοι που είχαν επιζήσει αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.

Περισσότεροι από 1.200.000 Έλληνες εγκατέλειψαν τη Μικρά Ασία, εκ των οποίων περίπου 400.000 ήταν Πόντιοι.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

Η Γενοκτονία των Ποντίων έχει αναγνωριστεί από:

  • Ελλάδα (1994 – καθιέρωση 19 Μαΐου)
  • Κύπρο
  • Σουηδία
  • Αρμενία
  • πολιτείες των ΗΠΑ (Νέα Υόρκη, Νιου Τζέρσεϊ, Νότια Καρολίνα κ.ά.)
  • Αυστραλία (Νότια Αυστραλία)

Η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται τη γενοκτονία.

Η ΜΝΗΜΗ ΖΕΙ – 107 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Οι Πόντιοι στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο τιμούν κάθε χρόνο τη μνήμη των θυμάτων. Η ιστορική αλήθεια, η δικαίωση και η διεθνής αναγνώριση παραμένουν στόχοι του ποντιακού ελληνισμού.

Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι υπενθύμιση ότι η μνήμη είναι χρέος και η ιστορία δεν πρέπει να ξεχαστεί.