Τελειώνει ο κόσμος στις 13 Νοεμβρίου; Τι προέβλεπε πραγματικά η εξίσωση του 1960
Η Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 έχει συνδεθεί με έναν εντυπωσιακό ισχυρισμό: ότι τότε ο παγκόσμιος πληθυσμός θα φτάσει μαθηματικά στο άπειρο. Η ημερομηνία προέρχεται από επιστημονική εργασία του 1960, όμως δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι θα τελειώσει ο κόσμος.
Οι ερευνητές Heinz von Foerster, Patricia M. Mora και Lawrence W. Amiot δημοσίευσαν τη μελέτη τους στο περιοδικό Science. Εξέτασαν ιστορικά στοιχεία πληθυσμού και προέκτειναν μαθηματικά την τότε τάση αύξησης. Με βάση αυτό το μοντέλο, ο πληθυσμός θα πλησίαζε μια μαθηματική «ιδιομορφία» στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Τι σήμαινε η «ημερομηνία της καταστροφής»
Το «άπειρο» ήταν αποτέλεσμα της μαθηματικής προέκτασης ενός συγκεκριμένου μοντέλου. Δεν σήμαινε ότι οι επιστήμονες προέβλεπαν κυριολεκτικά πως όλοι οι άνθρωποι θα πέθαιναν εκείνη την ημέρα ή ότι θα συνέβαινε κάποια καταστροφή. Η ίδια η εργασία έθετε την προϋπόθεση: η τάση θα συνεχιζόταν όπως είχε παρατηρηθεί στα προηγούμενα δύο χιλιετίες.
Αυτή η προϋπόθεση δεν επαληθεύτηκε. Οι δημογραφικές τάσεις μεταβλήθηκαν, ενώ ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού επιβραδύνθηκε. Όπως εξηγεί νεότερο σχόλιο στο Science, το μαθηματικό μοντέλο περιέγραφε μια ιστορική τάση, αλλά η προβολή της στο μέλλον αντιμετώπιζε τις τότε συνθήκες σαν να ήταν σταθερός κανόνας.
Τι δείχνουν οι νεότερες πληθυσμιακές προβολές
Οι εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών δίνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα από το σενάριο της παλιάς εξίσωσης. Η έκθεση World Population Prospects 2024 προβλέπει ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα συνεχίσει να αυξάνεται για αρκετές δεκαετίες και θα κορυφωθεί περίπου στα 10,3 δισεκατομμύρια στα μέσα της δεκαετίας του 2080.
Επομένως, η 13η Νοεμβρίου δεν είναι ημερομηνία που η επιστήμη συνδέει με το τέλος του κόσμου. Είναι η ημερομηνία στην οποία κατέληγε μια παλιά μαθηματική προβολή, όταν προεκτεινόταν μια τάση που έκτοτε άλλαξε. Η ιστορία της θυμίζει ότι ένα μοντέλο μπορεί να περιγράφει τα δεδομένα μιας περιόδου, χωρίς να προβλέπει με βεβαιότητα τι θα συμβεί όταν αλλάξουν οι συνθήκες.
Πηγές: Newsbreak.gr · Science — Η αρχική εργασία του 1960 · Science — Νεότερη ανάλυση της πρόβλεψης · Ηνωμένα Έθνη — World Population Prospects 2024
