Νέα πρόκληση Φον ντερ Λάιεν: «Τα Σκόπια να ενταχθούν στην ΕΕ με τη μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα τους»
Σοβαρή πολιτική και διπλωματική πρόκληση συνιστά η νέα δημόσια τοποθέτηση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, από τα Σκόπια. Η επικεφαλής της Κομισιόν επέλεξε να αναφερθεί απροκάλυπτα όχι μόνο σε «μακεδονική γλώσσα», αλλά και σε «μακεδονική ταυτότητα», διατυπώνοντας με εξαιρετικά καθαρό τρόπο τη θέση ότι η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση «με την ταυτότητα και τη γλώσσα της».
«Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη», δήλωσε η von der Leyen κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεών της με τον πρωθυπουργό Hristijan Mickoski στις 2 Οκτωβρίου 2026.
North Macedonia belongs with us in the EU.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 2, 2026
There is one key step you need to take to move forward.
The enlargement momentum is real.
And North Macedonia should seize it. pic.twitter.com/5l3XbaoKX2
Το ακανθώδες σημείο της «ταυτότητας» και η Συμφωνία των Πρεσπών
Η συγκεκριμένη διατύπωση είναι ιδιαίτερα φορτισμένη για την ελληνική πλευρά, καθώς αγγίζει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της Συμφωνίας των Πρεσπών: τη διάκριση μεταξύ ιθαγένειας, γλώσσας και εθνικής ταυτότητας.
Υπενθυμίζεται ότι η Συμφωνία αναγνωρίζει την επίσημη γλώσσα της γειτονικής χώρας ως «μακεδονική», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για νοτιοσλαβική γλώσσα χωρίς καμία απολύτως σχέση με την ελληνική Μακεδονία, την αρχαία ελληνική ιστορία και την πολιτιστική της κληρονομιά. Παράλληλα, ο όρος «μακεδονικός» στο πεδίο της εθνικότητας αφορά αποκλειστικά την ιθαγένεια —δηλαδή τον νομικό δεσμό του πολίτη με το κράτος— και όχι την αναγνώριση «μακεδονικού έθνους».
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το πρόβλημα που δημιουργεί η ρητορική της προέδρου της Κομισιόν. Η έννοια της «ταυτότητας» είναι ευρύτερη και πολιτικά πολύ πιο φορτισμένη από τον αυστηρά νομικό όρο της «ιθαγένειας». Δεν περιορίζεται στον θεσμικό δεσμό πολίτη και κράτους, αλλά εκλαμβάνεται ως πολιτική αναγνώριση μιας συνολικής «μακεδονικής εθνικής ταυτότητας».
🇪🇺 Von der Leyen is making North Macedonia a fairly explicit offer:
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) October 2, 2026
Your identity is Macedonian. Your language is Macedonian. And both belong inside the European Union.
“We welcome North Macedonia with its identity and its language.”
But Brussels is separating that recognition…pic.twitter.com/ilaXb94kD6
Υπότροπος η πρόεδρος της Κομισιόν
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ursula von der Leyen χρησιμοποιεί τέτοια φρασεολογία. Ήδη από το 2022 είχε απευθυνθεί στους πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας ως «Αγαπητοί Μακεδόνες», δηλώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπής σέβεται την «εθνική ταυτότητά» τους, ενώ το 2023 είχε επαναλάβει ότι η ΕΕ θα υποδεχθεί τη χώρα «με τη μοναδική της ταυτότητα και τη δική της γλώσσα».
Όταν η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μιλά μέσα από τα Σκόπια για «μακεδονική κουλτούρα» και «ταυτότητα», χωρίς να υπενθυμίζει τις σαφείς οριοθετήσεις του Άρθρου 7 της Συμφωνίας των Πρεσπών, προσφέρει στην κυβέρνηση Mickoski ένα ισχυρό όπλο για εσωτερική πολιτική εκμετάλλευση.
Το «αγκάθι» της Βουλγαρίας και η σιωπή της Αθήνας
Παράλληλα με τα μηνύματα πολιτικής στήριξης, η von der Leyen κατέστησε σαφές ότι η ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων παραμένει μπλοκαρισμένη εάν δεν υλοποιηθεί η δέσμευση για τη συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας. Χαρακτήρισε την τροποποίηση του Συντάγματος ως το «κρίσιμο βήμα» που πρέπει να γίνει αμέσως.
Ωστόσο, για την ελληνική πλευρά το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: μέχρι πού μπορεί να φτάνει η ευρωπαϊκή πολιτική «γενναιοδωρία» προς τα Σκόπια χωρίς να καταστρατηγούνται οι συμφωνημένες ισορροπίες των Πρεσπών; Στα Βαλκάνια οι λέξεις έχουν βαρύνουσα ιστορική σημασία, και μέχρι στιγμής η Αθήνα δεν έχει προχωρήσει σε κάποια επίσημη αντίδραση απέναντι στις δηλώσεις της προέδρου της Κομισιόν.
