Πρέσβης ε.τ. Γ. Αϋφαντής για Ρούμπιο: «Ξέρω τι δώσαμε, διερωτώμαι τι ζητήσαμε»
Ερωτήματα για το τι κέρδισε η Ελλάδα από την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα έθεσε ο πρέσβης επί τιμή Γιώργος Αϋφαντής. «Ξέρω τι δώσαμε, διερωτώμαι τι ζητήσαμε», ανέφερε, ασκώντας κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική και ζητώντας να αποσαφηνιστούν τα ανταλλάγματα για τη διευρυμένη συνεργασία με τις ΗΠΑ.
Στην ανάλυσή του, ο κ. Αϋφαντής εστίασε στη στρατηγική σημασία της Σούδας, στις αμερικανικές στρατιωτικές επιλογές έναντι του Ιράν, αλλά και στην απουσία —όπως υποστήριξε— σαφούς αμερικανικής στήριξης προς την Αθήνα σε ζητήματα που αφορούν την Τουρκία και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Χρειάζεται, ωστόσο, να διαχωριστούν οι επίσημες ανακοινώσεις από τις εκτιμήσεις του αναλυτή: δεν ανακοινώθηκε δημόσια συμφωνία για χρήση ελληνικών βάσεων σε επικείμενο αμερικανικό πλήγμα κατά του Ιράν. Η επίσκεψη κατέληξε σε συμφωνίες και δεσμεύσεις για αμυντική, ενεργειακή και αστυνομική συνεργασία, ενώ η ερμηνεία των ανταλλαγμάτων αποτελεί αντικείμενο πολιτικής συζήτησης.
Η κριτική Αϋφαντή: «Ξέρω τι δώσαμε, διερωτώμαι τι ζητήσαμε»
Ο Γιώργος Αϋφαντής υποστήριξε ότι η Ελλάδα προσφέρει σημαντικές διευκολύνσεις στις ΗΠΑ, μεταξύ άλλων μέσω της στρατηγικής υποδομής της Σούδας και της στενής αμυντικής συνεργασίας, χωρίς να είναι σαφές ποια συγκεκριμένα ανταλλάγματα εξασφαλίζει η Αθήνα.
Ο ίδιος συνέδεσε την επίσκεψη Ρούμπιο με την ευρύτερη ένταση στη Μέση Ανατολή και με τα αμερικανικά σχέδια για πιθανές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Η εκτίμηση ότι η Σούδα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε τέτοιο ενδεχόμενο αποτελεί μέρος της ανάλυσής του· δεν παρουσιάστηκε ως ανακοινωμένη απόφαση ή επίσημη συμφωνία Αθήνας–Ουάσιγκτον.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα για το ενδεχόμενο στήριξης αμερικανικών πληγμάτων από τη Σούδα, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα ασφάλειας και στη συμμετοχή της σε επιχειρήσεις προστασίας της ναυσιπλοΐας. Η τοποθέτηση αυτή δεν ισοδυναμεί με δημόσια ανακοίνωση ότι η Ελλάδα έχει εγκρίνει χρήση της βάσης για επιθετική επιχείρηση κατά του Ιράν.
Τι συμφωνήθηκε επίσημα στην επίσκεψη Ρούμπιο
Στις 7 Οκτωβρίου, ο Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης προήδρευσαν στον έκτο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Στην κοινή ανακοίνωση οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ενίσχυση των αμυντικών δεσμών, του εμπορίου και των επενδύσεων.
Ανακοινώθηκαν επίσης πωλήσεις αμερικανικών αμυντικών συστημάτων ύψους έως 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την υποστήριξη του μακροπρόθεσμου αμυντικού σχεδιασμού της Ελλάδας, με στόχο την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των δύο στρατών. Η ανακοίνωση αναφέρθηκε ακόμη στη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα συνεργασίας της Εθνοφρουράς των ΗΠΑ, στην παροχή οχημάτων Stryker και στην επέκταση της συνεργασίας σε θέματα επιβολής του νόμου και καταπολέμησης της τρομοκρατίας.
Στον τομέα της ενέργειας, οι δύο κυβερνήσεις αναφέρθηκαν στην ενίσχυση των δεσμών, στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, στις έρευνες υδρογονανθράκων και στις ηλεκτρικές και ενεργειακές διασυνδέσεις. Οι επίσημες ανακοινώσεις δεν περιγράφουν τα παραπάνω ως αντάλλαγμα για συγκεκριμένη ελληνική στρατιωτική διευκόλυνση.
Η Σούδα και το ερώτημα για το Ιράν
Η στρατηγική σημασία της Σούδας είναι δεδομένη, καθώς αποτελεί σημαντική υποδομή για την αμυντική συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συζήτηση για το αν και πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές επιχειρήσεις, όμως, δεν πρέπει να συγχέεται με επιβεβαιωμένη απόφαση για επικείμενο πλήγμα.
Κατά την επίσκεψη, ο Ρούμπιο αναφέρθηκε στις συγκρούσεις που συνδέονται με το Ιράν και στην ανάγκη να μην αποκτήσει η Τεχεράνη πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, σε δημοσιογραφική ερώτηση για τη Σούδα, ο Γεραπετρίτης μίλησε για την ελληνική συμβολή στην ασφάλεια της περιοχής και για ενδεχόμενη συμμετοχή σε επιχειρήσεις υπό συγκεκριμένο πλαίσιο. Δεν ανακοινώθηκε, ωστόσο, ότι έχει εγκριθεί χρήση της βάσης για επιχείρηση εναντίον του Ιράν.
Ο Αϋφαντής θέτει το πολιτικό ερώτημα αν η Ελλάδα πρέπει να ζητήσει σαφέστερες εγγυήσεις και οφέλη, δεδομένης της αξίας των στρατιωτικών διευκολύνσεων και της ευρύτερης συνεργασίας. Πρόκειται για την κριτική και την εκτίμησή του, όχι για όρο που περιλαμβάνεται στην επίσημη κοινή ανακοίνωση.
Τι είπε ο Ρούμπιο για την Τουρκία και το Αιγαίο
Στη συνέντευξή του στην «Καθημερινή», ο Ρούμπιο χαρακτήρισε «αδιανόητο» το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν προς το συμφέρον καμίας πλευράς και ότι οι ΗΠΑ δεν θα ήθελαν να συμβεί. Η διατύπωση αυτή εκφράζει την αμερικανική θέση υπέρ της αποφυγής κρίσης, αλλά δεν συνιστά συγκεκριμένη εγγύηση στρατιωτικής παρέμβασης υπέρ της Ελλάδας.
Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θεωρούν σημαντική τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και ότι προτίθενται να χρησιμοποιήσουν διπλωματικές επαφές για να εξηγήσουν σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη τη σημασία του έργου. Πρόσθεσε ότι τέτοια ζητήματα είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται με ιδιωτική και ήσυχη διπλωματία, παρά με δημόσιες δηλώσεις.
Ο Αϋφαντής και άλλοι σχολιαστές ερμήνευσαν αυτή τη στάση ως αποφυγή μιας καθαρής δημόσιας στήριξης προς την Αθήνα και ως μήνυμα ότι οι διαφορές πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω διαλόγου. Η επίσημη αμερικανική τοποθέτηση, πάντως, ήταν ότι η Ουάσιγκτον θα στηρίξει διπλωματικές προσπάθειες για την προώθηση του έργου και την αποφυγή κλιμάκωσης.
Το ερώτημα των ανταλλαγμάτων παραμένει πολιτικό
Η επίσκεψη Ρούμπιο συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες ανακοινώσεις για αμυντικές πωλήσεις, ενεργειακή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών των δύο χωρών. Παράλληλα, οι τοποθετήσεις του για την Τουρκία και την ηλεκτρική διασύνδεση δεν περιλάμβαναν δημόσια δέσμευση ότι οι ΗΠΑ θα στηρίξουν την Ελλάδα σε κάθε πιθανή κρίση.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η κριτική του Γιώργου Αϋφαντή και το ερώτημά του: τι προσφέρει η Αθήνα και τι εξασφαλίζει ως αντάλλαγμα; Η απάντηση δεν προκύπτει μόνο από τις επίσημες ανακοινώσεις της επίσκεψης, αλλά αποτελεί ζήτημα αξιολόγησης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και των προτεραιοτήτων της συμμαχίας με τις ΗΠΑ.
Πηγές: Reuters · Κοινή ανακοίνωση ΗΠΑ–Ελλάδας · Κοινή συνέντευξη Τύπου Ρούμπιο–Γεραπετρίτη · Συνέντευξη Ρούμπιο στην «Καθημερινή».
