Πολιτικός σεισμός στη Γερμανία: Πρώτη δύναμη η AfD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία με 38% – «Καταστροφή» λέει ο Merz

Επιμέλεια: Hellas-Now

Ένα σκηνικό πολιτικής ανατροπής που δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ακόμη και πριν από λίγα χρόνια διαμορφώνεται πλέον στη Γερμανία. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναδεικνύεται πρώτη δύναμη στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, προκαλώντας ένα ακόμη ισχυρό σοκ στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα της χώρας και εντείνοντας κατακόρυφα την πίεση προς την κυβέρνηση του καγκελάριου Friedrich Merz.

Σύμφωνα με τα πρώτα exit polls, η AfD συγκεντρώνει 38% των ψήφων, αφήνοντας στη δεύτερη θέση το SPD με 37%. Η διαφορά της μίας ποσοστιαίας μονάδας κρατά ανοιχτή τη μάχη της πρωτιάς μέχρι την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, όμως το μήνυμα της κάλπης είναι ήδη βαρύ για τα κόμματα εξουσίας. Και κυρίως για τη CDU, που βλέπει το ποσοστό της να καταρρέει στο 5% — μια επίδοση που μαρτυρά το βάθος των ανακατατάξεων στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό.

Πρώτη δύναμη η AfD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία

Η εικόνα που διαμορφώνεται στο κρατίδιο, με βάση την πρώτη εκλογική πρόβλεψη, έχει ως εξής:

• AfD: 38%
• SPD: 37%
• Die Linke: 6%
• Πράσινοι: 6%
• CDU: 5%
• BSW: 5%
• FDP: 1%

Το αποτέλεσμα, εφόσον επιβεβαιωθεί από τις επόμενες προβολές και την τελική καταμέτρηση, καταγράφει μια εξαιρετικά ισχυρή επίδοση για την AfD και ταυτόχρονα μια εκλογική βραδιά-εφιάλτη για τους Χριστιανοδημοκράτες. Η οριακή διαφορά στην κορυφή σημαίνει πως η πρώτη θέση θα κριθεί στις λεπτομέρειες — όμως ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το πολιτικό μήνυμα παραμένει ίδιο: το κόμμα που συγκυβερνά τη χώρα έρχεται πέμπτο στην κάλπη.

«Καταστροφή» — Ο Merz αναλαμβάνει την ευθύνη

Ο καγκελάριος Friedrich Merz δεν προσπάθησε ούτε λεπτό να ωραιοποιήσει το αποτέλεσμα. Με τόνο αποφασιστικό, αλλά εμφανώς επιβαρυμένο, μίλησε για «καταστροφή» στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και ανέλαβε προσωπικά την ευθύνη για το μέλλον της χώρας.

Germany's Chancellor Merz:

We are experiencing a state that has become too complicated. Our economy is right in the middle of a deep upheaval.

And the tone in interacting with each other, in our society, has become harsher and less reconcilable.

Finally, trust in the… pic.twitter.com/vjmAfgpAAQ

— Clash Report (@clashreport) September 20, 2026

«Το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δεν μπορεί να ωραιοποιηθεί — είναι μια καταστροφή», δήλωσε χαρακτηριστικά ο καγκελάριος, ενώπιον των δημοσιογράφων. Αναφέρθηκε στα οικονομικά προβλήματα της Γερμανίας και στις ολοένα βαθύτερες διαιρέσεις στην κοινωνία, τονίζοντας ότι «η απάντηση δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στις παλιές καλές εποχές».

«Η απάντηση πρέπει να είναι να καταστήσουμε τη χώρα μας έτοιμη για το μέλλον. Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν», τόνισε, προσθέτοντας ότι αυτές αποτελούν «το αντίδοτο στο αυταρχικό δηλητήριο» — μια φράση που ερμηνεύθηκε ως απευθείας αναφορά στην AfD. «Αναλαμβάνουμε αυτή την ευθύνη. Εγώ αναλαμβάνω αυτή την ευθύνη, γιατί θέλω να προχωρήσω τη χώρα μας μπροστά», κατέληξε ο Merz.

Το προηγούμενο σοκ της Σαξονίας-Άνχαλτ

Το πολιτικό σκηνικό είχε ήδη αλλάξει δραματικά δύο εβδομάδες νωρίτερα, στις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Άνχαλτ. Εκεί η AfD αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με 43,8%, σχεδόν διπλασιάζοντας το ποσοστό της κατά 23 μονάδες σε σχέση με το 2021. Η CDU, αντίθετα, περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας σχεδόν 20 μονάδες.

Η τελευταία μεγάλη δημοσκόπηση της ARD πριν από τη σημερινή κάλπη έδινε στην AfD 38%, έναντι 33% για το SPD της πρωθυπουργού Manuela Schwesig — ενώ τη CDU κατέγραφε μόλις στο 7%. Όπως φαίνεται, ακόμη και αυτό το «χαμηλό πήχη» αποδείχθηκε πολύ αισιόδοξο για τους Χριστιανοδημοκράτες. Και το διακύβευμα για το Βερολίνο είναι μεγάλο: μια νέα πρωτιά της AfD, αμέσως μετά το 43,8% της Σαξονίας-Άνχαλτ, επιβεβαιώνει την ισχυρή της παρουσία στην ανατολική Γερμανία και αυξάνει εκθετικά την πίεση προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Βερολίνο: Πρώτη η Αριστερά, νέο πλήγμα για τη CDU

Πολιτική ανατροπή καταγράφεται και στη γερμανική πρωτεύουσα. Σύμφωνα με την πρώτη εκλογική πρόβλεψη, η Αριστερά (Die Linke) αναδεικνύεται ισχυρότερη πολιτική δύναμη στο Βερολίνο με 24,5%, σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο 12,3 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η CDU με 20%, έχοντας χάσει 8,2 μονάδες — ακόμη ένα αρνητικό αποτέλεσμα για τους Χριστιανοδημοκράτες σε μια βραδιά που εκτός από εκλογική, είναι και βαριά πολιτικά για τον Friedrich Merz. Τρίτη δύναμη εμφανίζεται η AfD με 16%, ενισχυμένη κατά 6,9 μονάδες.

Η εικόνα της πρώτης πρόβλεψης στο Βερολίνο:

• Die Linke: 24,5%
• CDU: 20,0%
• AfD: 16,0%

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν μια σημαντική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού στη γερμανική πρωτεύουσα: η Die Linke καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο, η CDU χάνει σημαντικό μέρος της εκλογικής της δύναμης, ενώ και η AfD — παρά την τρίτη θέση — ενισχύεται αισθητά.

Καμία αυτόματη πτώση, αλλά η πίεση μεγαλώνει

Ακόμη και έτσι όπως διαμορφώνονται τα πράγματα, μια πρωτιά της AfD και ένα κακό αποτέλεσμα της CDU δεν ρίχνουν αυτόματα την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Πολιτικά, ωστόσο, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Ο Merz έχει ήδη συγκαλέσει την ηγεσία της CDU για διαβουλεύσεις το βράδυ των εκλογών, ενώ γερμανικά και διεθνή μέσα καταγράφουν έντονη συζήτηση για το κατά πόσο οι επαναλαμβανόμενες βαριές απώλειες θα εντείνουν τις πιέσεις στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών.

Σύμφωνα με το γερμανικό Σύνταγμα, ο καγκελάριος μπορεί να απομακρυνθεί από την Bundestag μόνο μέσω «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας» — δηλαδή εφόσον η κοινοβουλευτική πλειοψηφία εκλέξει ταυτόχρονα νέο καγκελάριο. Το κρίσιμο πλέον ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος κατακτά την πρώτη θέση στις περιφερειακές κάλπες. Είναι αν τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική ισορροπία στη Γερμανία μεταβάλλεται με τρόπο που θα υποχρεώσει την κυβέρνηση Merz να επανακαθορίσει εντελώς την πορεία της.

Τέλος εποχής για τη «Brandmauer»;

Για χρόνια, η πολιτική απάντηση των παραδοσιακών γερμανικών κομμάτων στην άνοδο της AfD συνοψιζόταν σε μία λέξη: Brandmauer. Ένα «τείχος προστασίας» γύρω από την Εναλλακτική για τη Γερμανία, με βασικό κανόνα ότι τα κόμματα του πολιτικού κέντρου δεν σχηματίζουν κυβερνήσεις και δεν συνάπτουν συμμαχίες μαζί της. Το δόγμα εξακολουθεί επισήμως να ισχύει — όμως η βαριά ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ έφερε το ζήτημα στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.

Η ουσία του προβλήματος είναι απλή: η πολιτική απομόνωση της AfD μπορεί να δυσκολεύει την είσοδό της στην κυβέρνηση, δεν εμπόδισε όμως την εκλογική της επέκταση. Αντίθετα, σε μεγάλα τμήματα της ανατολικής Γερμανίας το κόμμα έχει μετατραπεί από κόμμα διαμαρτυρίας σε δύναμη που διεκδικεί την πρώτη θέση — και σε ορισμένα κρατίδια πλησιάζει ποσοστά που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο τον σχηματισμό κυβερνητικών πλειοψηφιών χωρίς αυτήν. Η ίδια η Tagesschau σημείωσε μετά τις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ ότι ένας από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής — ο περιορισμός της εκλογικής ανόδου της AfD — δεν επιτεύχθηκε.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο: όσο μεγαλώνει η AfD, τόσο περισσότερα κόμματα χρειάζονται για να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς αυτήν. Και όσο πιο σύνθετοι γίνονται αυτοί οι συνασπισμοί, τόσο δυσκολότερο είναι να παρουσιαστεί στους ψηφοφόρους μια καθαρή πολιτική εναλλακτική. Η AfD επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτή την κατάσταση, παρουσιάζοντας τα υπόλοιπα κόμματα ως ένα ενιαίο κατεστημένο που συνεργάζεται μόνο και μόνο για να την κρατήσει εκτός εξουσίας.

Το σημαντικότερο σημάδι της πίεσης δεν βρίσκεται στην AfD, αλλά στο εσωτερικό της ίδιας της CDU. Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και ηγέτης της CSU, Markus Söder, δήλωσε ότι «η έννοια της Brandmauer έχει αποτύχει» — διευκρινίζοντας παράλληλα ότι παραμένει αντίθετος σε συνεργασία με την AfD. Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Σαξονίας Michael Kretschmer υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρχει δυνατότητα συνομιλίας με όλες τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις, λέγοντας ότι όποιος συζητά ακόμη μόνο με όρους «Brandmauer» δεν έχει αντιληφθεί τη νέα πολιτική πραγματικότητα. Ακόμη και σε οργανώσεις της CDU που επιμένουν στην πλήρη απόσταση από την AfD, εμφανίζονται πλέον φωνές που ζητούν τουλάχιστον να εγκαταλειφθεί ο ίδιος ο όρος.

Οι οικονομικές ρίζες της ανατροπής

Η εκλογική άνοδος της AfD δεν εξηγείται, ωστόσο, μόνο από τη Brandmauer. Στον πυρήνα της βρίσκεται η κρίση του οικονομικού μοντέλου που στήριξε τη γερμανική ισχύ επί τρεις δεκαετίες: φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, τεράστια αγορά στην Κίνα και ενιαία ευρωπαϊκή αγορά μέσω του ευρώ. Αυτό το τρίγωνο πλέον δεν λειτουργεί όπως παλιά.

Η αποκοπή από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο αύξησε το κόστος για τη βιομηχανία. Η Κίνα, από μεγάλος πελάτης γερμανικών αυτοκινήτων και μηχανημάτων, μετατράπηκε σε ισχυρό ανταγωνιστή στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τις μπαταρίες και τα φωτοβολταϊκά. Την ίδια στιγμή, η πράσινη μετάβαση επιβάλλει υψηλό κόστος προσαρμογής σε μια οικονομία που βασίζεται στη βιομηχανία. Στον ίδιο χάρτη προστίθεται και το μεταναστευτικό: η Γερμανία έχει ανάγκη εργατικό δυναμικό λόγω δημογραφικής γήρανσης, όμως τα μεγάλα ρεύματα αυξάνουν την πίεση σε κατοικίες, σχολεία και κοινωνικές υπηρεσίες — πίεση που σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας μετατρέπεται ευκολότερα σε πολιτική δυσαρέσκεια.

Η AfD αξιοποιεί ακριβώς αυτή την αίσθηση απώλειας ελέγχου. Η Alice Weidel επαναφέρει ακόμη και το σενάριο του Dexit — όχι μόνο ως νομισματικό ζήτημα, αλλά ως σύμβολο επιστροφής της εθνικής κυριαρχίας. Το επιχείρημα είναι πολιτικά ισχυρό: όταν η ενέργεια ακριβαίνει, η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται και το κράτος δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις κοινωνικές πιέσεις, η σύνθετη απάντηση των μεταρρυθμίσεων χάνει έδαφος απέναντι στο απλούστερο σύνθημα «να πάρουμε πίσω τον έλεγχο».

Γι' αυτό και η άνοδος της AfD δεν είναι μόνο πολιτισμική ή ιδεολογική. Είναι και μια οικονομική ψήφος διαμαρτυρίας απέναντι σε ένα μοντέλο που πολλοί Γερμανοί θεωρούν ότι εξάντλησε τα όριά του. Και όσο η AfD πλησιάζει ή ξεπερνά το 40% σε κρατίδια της ανατολικής Γερμανίας, το ερώτημα για τα υπόλοιπα κόμματα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να απαντηθεί: πώς απομονώνεις πολιτικά ένα κόμμα, όταν ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα του εκλογικού σώματος το επιλέγει;