Δεν μετράει το ποτήρι αλλά η αιθανόλη: Πόσο αλκοόλ κρύβει κάθε μπύρα, κρασί, ούζο και τσίπουρο

Επιμέλεια: Hellas-Now

Ένα μικρό ποτήρι δυνατού ποτού μπορεί να περιέχει περίπου όσο καθαρό αλκοόλ μια ολόκληρη μπύρα – Γιατί το αλκοτέστ δεν προβλέπεται από τον αριθμό των ποτών και πώς μας ξεγελάει το μέγεθος του ποτηριού.

Η εικόνα του ποτηριού συχνά ξεγελά. Μια μεγάλη μπύρα φαίνεται να περιέχει περισσότερο ποτό από ένα μικρό ποτηράκι ούζο ή τσίπουρο, όμως η πραγματική σύγκριση δεν γίνεται με βάση τον όγκο. Αυτό που έχει σημασία είναι η ποσότητα καθαρής αιθανόλης που καταλήγει στον οργανισμό.

Η μπύρα έχει συνήθως μικρότερο αλκοολικό βαθμό αλλά καταναλώνεται σε μεγαλύτερη ποσότητα. Το κρασί βρίσκεται σε ενδιάμεση θέση, ενώ το ούζο και το τσίπουρο έχουν πολύ υψηλότερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ και σερβίρονται σε μικρότερα ποτήρια.

Πόσο καθαρό αλκοόλ περιέχει κάθε ποτό

Οι παρακάτω υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και βασίζονται σε τυπικές μερίδες. Η πραγματική ποσότητα αλλάζει ανάλογα με την ετικέτα, τον αλκοολικό βαθμό, το μέγεθος του σερβιρίσματος και το πόσο γεμάτο είναι το ποτήρι.

Ποτό και ενδεικτική μερίδα	Αλκοολικός βαθμός	Περίπου καθαρό αλκοόλ
Μπύρα lager (330 ml)	5%	~13 γραμμάρια
Ξηρό κρασί (150 ml)	12%	~14 γραμμάρια
Ούζο (50 ml)	40%	~16 γραμμάρια
Τσίπουρο (50 ml)	40%–42%	~16–17 γραμμάρια

Με βάση αυτά τα παραδείγματα, ένα μικρό ποτήρι ούζο ή τσίπουρο μπορεί να περιέχει παρόμοια ή και μεγαλύτερη ποσότητα καθαρού αλκοόλ από μια μπύρα των 330 ml. Η διαφορά βρίσκεται στο μέγεθος της μερίδας και στη συγκέντρωση: το απόσταγμα έχει πολύ περισσότερο αλκοόλ ανά millilitre.

Ο βασικός υπολογισμός

Για μια πρόχειρη εκτίμηση της καθαρής αιθανόλης, χρησιμοποιείται ο ακόλουθος υπολογισμός:

Καθαρό αλκοόλ σε γραμμάρια ≈ όγκος ποτού σε ml × αλκοολικός βαθμός × 0,789

Το 0,789 αντιστοιχεί περίπου στην πυκνότητα της αιθανόλης. Έτσι, μια μπύρα 330 ml με 5% αλκοόλ περιέχει περίπου 13 γραμμάρια αιθανόλης, ενώ ένα ποτήρι κρασί 150 ml με 12% περιέχει περίπου 14 γραμμάρια.

Ο υπολογισμός είναι χρήσιμος για τη σύγκριση των ποτών, δεν μπορεί όμως να προβλέψει με ακρίβεια το αποτέλεσμα ενός αλκοτέστ ή το επίπεδο μέθης ενός ανθρώπου.

Γιατί το νερό και ο πάγος δεν «εξαφανίζουν» το αλκοόλ

Όταν στο ούζο ή στο τσίπουρο προστίθεται νερό ή πάγος, αυξάνεται ο συνολικός όγκος του ποτού και μειώνεται η συγκέντρωση ανά γουλιά. Η συνολική ποσότητα αιθανόλης, όμως, παραμένει ίδια, εφόσον δεν αφαιρείται μέρος του ποτού.

Το ίδιο ισχύει και για τα κοκτέιλ. Η προσθήκη αναψυκτικού, χυμού ή νερού μπορεί να κάνει το ποτό να φαίνεται πιο ελαφρύ, δεν μειώνει όμως το αλκοόλ που περιείχε η αρχική δόση του αποστάγματος.

Τι σημαίνει «τυπική μερίδα»

Οι διεθνείς πηγές χρησιμοποιούν διαφορετικούς ορισμούς για το «standard drink». Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μία τυπική μονάδα περιέχει περίπου 14 γραμμάρια καθαρού αλκοόλ. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε μπύρα 355 ml με 5%, κρασί 148 ml με 12% ή απόσταγμα 44 ml με 40%.

Οι ποσότητες αυτές δεν ταυτίζονται απαραίτητα με το ελληνικό σερβίρισμα. Ένα ποτήρι κρασί σε ένα εστιατόριο μπορεί να είναι μεγαλύτερο από 150 ml, ενώ ένα ποτό σε μπαρ μπορεί να περιέχει περισσότερα από 50 ml αποστάγματος. Για αυτό, ο αριθμός των «ποτηριών» δεν αρκεί από μόνος του για να υπολογιστεί η κατανάλωση.

Οι θερμίδες δεν είναι ίδιες σε όλα τα ποτά

Η αιθανόλη αποδίδει περίπου 7 θερμίδες ανά γραμμάριο. Στις θερμίδες του αλκοόλ προστίθενται οι υδατάνθρακες και τα σάκχαρα του ίδιου του ποτού ή των συνοδευτικών του.

Ενδεικτικά, μια lager των 330 ml μπορεί να αποδίδει περίπου 140–150 θερμίδες, ένα ποτήρι ξηρό κρασί περίπου 120–130 θερμίδες, ενώ ένα ποτηράκι ούζο ή τσίπουρο μπορεί να κυμαίνεται περίπου στις 110–140 θερμίδες. Οι τιμές διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το προϊόν, τη συνταγή και την ποσότητα.

Γιατί δεν μπορεί κανείς να προβλέψει το αλκοτέστ

Η συγκέντρωση αλκοόλ στον οργανισμό δεν εξαρτάται μόνο από το πόσα ποτά καταναλώθηκαν. Ρόλο παίζουν το σωματικό βάρος, το φύλο, η ηλικία, ο μεταβολισμός, το αν έχει προηγηθεί φαγητό, ο ρυθμός κατανάλωσης, η περιεκτικότητα του ποτού και ο χρόνος που έχει περάσει.

Ακόμη και δύο άνθρωποι που πίνουν την ίδια ποσότητα μπορεί να εμφανίσουν διαφορετική ένδειξη. Επιπλέον, η αίσθηση ότι κάποιος «είναι καλά» δεν αποτελεί ασφαλή ένδειξη ότι μπορεί να οδηγήσει. Η αντίληψη, ο χρόνος αντίδρασης και η κρίση μπορεί να έχουν επηρεαστεί πριν γίνει αντιληπτή η μέθη.

Για τον λόγο αυτό, η ποσότητα ποτού δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως τρόπος υπολογισμού του αν κάποιος θα περάσει ή θα αποτύχει σε αλκοτέστ. Η ασφαλέστερη επιλογή πριν από την οδήγηση είναι μηδενική κατανάλωση αλκοόλ. Αν έχει προηγηθεί κατανάλωση, χρειάζεται εναλλακτικός τρόπος μετακίνησης, όπως ταξί, μεταφορά από νηφάλιο οδηγό ή δημόσια συγκοινωνία.

Η μικρή μερίδα μπορεί να είναι παραπλανητική

Το ούζο και το τσίπουρο σερβίρονται συνήθως σε μικρότερα ποτήρια, κάτι που μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι «λιγότερο». Στην πραγματικότητα, η υψηλή περιεκτικότητά τους σε αλκοόλ αντισταθμίζει τον μικρό όγκο.

Αντίστοιχα, μια μεγάλη μπύρα ή ένα γενναιόδωρο ποτήρι κρασί μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερες από μία τυπικές μερίδες, ιδιαίτερα όταν το ποτό έχει υψηλότερο αλκοολικό βαθμό από τον συνηθισμένο.

Τι επηρεάζει την ποσότητα αλκοόλ	Γιατί έχει σημασία
Μέγεθος ποτηριού	Μεγαλύτερο ποτήρι σημαίνει περισσότερα ml και, άρα, περισσότερη αιθανόλη.
Αλκοολικός βαθμός	Ένα ποτό 40% περιέχει πολύ περισσότερη αιθανόλη ανά ml από ένα ποτό 5%.
Ρυθμός κατανάλωσης	Η γρήγορη κατανάλωση αυξάνει γρηγορότερα τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα.
Φαγητό	Μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση, αλλά δεν «εξουδετερώνει» το αλκοόλ.
Χρόνος	Η αποβολή γίνεται σταδιακά και δεν επιταχύνεται αξιόπιστα με καφέ, νερό ή ύπνο λίγων ωρών.

Το μήνυμα είναι η μέτρηση και η υπευθυνότητα

Η σύγκριση ανάμεσα σε μπύρα, κρασί, ούζο και τσίπουρο δείχνει ότι δεν υπάρχει ασφαλής εκτίμηση μόνο από την εμφάνιση ή το μέγεθος του ποτηριού. Η ουσία βρίσκεται στην αιθανόλη, στην ποσότητα που καταναλώνεται και στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνεται.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι δεν υπάρχει κατανάλωση αλκοόλ χωρίς κανέναν κίνδυνο και ότι οι επιπτώσεις εξαρτώνται από την ποσότητα, τη συχνότητα, την κατάσταση υγείας και το πλαίσιο κατανάλωσης. Η ενημέρωση δεν έχει στόχο να ενθαρρύνει την κατανάλωση, αλλά να βοηθήσει τους πολίτες να αντιλαμβάνονται τι πραγματικά περιέχει κάθε ποτό.

Όταν υπάρχει οδήγηση, η επιλογή είναι ξεκάθαρη: δεν πίνουμε και οδηγούμε.

Πηγές: CDC / WHO