Ραγδαίες εξελίξεις – ΗΠΑ, Ισραήλ σχεδιάζουν χερσαίο αποκλεισμό του Ιράν
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φέρονται να εξετάζουν μια νέα, πιο ύπουλη μορφή πίεσης κατά του Ιράν. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα της Telegraph, ο Donald Trump και ο Benjamin Netanyahu συζητούν ένα σχέδιο ευρείας κλίμακας χερσαίου αποκλεισμού της Τεχεράνης, με στόχο να παραλύσουν την οικονομία της χώρας χωρίς να κηρύξουν επίσημα πόλεμο.
Αντί για νέες αεροπορικές επιδρομές, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ φαίνεται να στοιχηματίζουν σε μια στρατηγική οικονομικής ασφυξίας: τον πλήρη αποκλεισμό των χερσαίων συνόρων του Ιράν, μέσω έντονων διπλωματικών πιέσεων προς όλες σχεδόν τις γειτονικές χώρες.
Από τις βόμβες στην οικονομική πολιορκία
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι αεροπορικές επιδρομές των τελευταίων μηνών δεν κατάφεραν να φέρουν την Τεχεράνη σε υποχώρηση. Η ιρανική κυβέρνηση διατήρησε τη συνοχή της, ενώ οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας δεν εξουδετερώθηκαν στον βαθμό που επιδίωκαν οι δυτικοί σχεδιασμοί.
Υπό αυτές τις συνθήκες, Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ φαίνεται να μετατοπίζουν το βάρος της αντιπαράθεσης στην οικονομία. Στόχος είναι η εφοδιαστική αλυσίδα και το διασυνοριακό εμπόριο του Ιράν. Αν το σχέδιο προχωρήσει, θα μπορούσε να πλήξει καίρια τις εισαγωγές πρώτων υλών, τις εξαγωγές ιρανικών προϊόντων και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα της χώρας.
Σχέδιο πίεσης προς τις γειτονικές χώρες
Το προτεινόμενο σχέδιο προβλέπει έντονες διπλωματικές πιέσεις προς όλες σχεδόν τις χώρες που συνορεύουν με το Ιράν. Στόχος είναι οι κυβερνήσεις τους να περιορίσουν ή ακόμη και να κλείσουν βασικά συνοριακά περάσματα, δυσχεραίνοντας σημαντικά τη διακίνηση εμπορευμάτων προς και από την Τεχεράνη.
Στο στόχαστρο βρίσκονται επτά χώρες:
- Το Ιράκ
- Το Πακιστάν
- Η Τουρκία
- Το Τουρκμενιστάν
- Το Αφγανιστάν
- Η Αρμενία
- Το Αζερμπαϊτζάν
Μια στρατηγική οικονομικής ασφυξίας
Επικριτές της αμερικανικής και ισραηλινής πολιτικής υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μορφή οικονομικού πολέμου, η οποία επιχειρεί να επιβάλει πολιτικά αποτελέσματα μέσω της οικονομικής πίεσης αντί της άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Όπως επισημαίνουν, η στρατηγική αυτή ενδέχεται να επιβαρύνει κυρίως τον άμαχο πληθυσμό, περιορίζοντας την πρόσβαση σε βασικά αγαθά, πρώτες ύλες και εμπορικές συναλλαγές. Παράλληλα, αναλυτές θεωρούν ότι η προσπάθεια εμπλοκής όλων των γειτονικών κρατών σε έναν τέτοιο αποκλεισμό θα δημιουργούσε σοβαρές γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς πολλές από αυτές τις χώρες διατηρούν σημαντικές οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις με το Ιράν.
Οι δυσκολίες εφαρμογής
Παρά τον σχεδιασμό, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι η υλοποίηση ενός τόσο εκτεταμένου χερσαίου αποκλεισμού θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Τα σύνορα του Ιράν εκτείνονται σε χιλιάδες χιλιόμετρα, ενώ οι εμπορικές και ενεργειακές διασυνδέσεις της χώρας με τους γείτονές της αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τις οικονομίες της περιοχής.
Επιπλέον, μια τέτοια πρωτοβουλία θα απαιτούσε πρωτοφανή συντονισμό μεταξύ κρατών με διαφορετικά γεωπολιτικά συμφέροντα, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή ιδιαίτερα περίπλοκη. Το μήκος των συνόρων, οι υφιστάμενοι εμπορικοί διάδρομοι και οι ενεργειακές συνεργασίες καθιστούν ένα τέτοιο σχέδιο ευάλωτο σε διαρροές και παρακάμψεις.
Τα 7 μέτωπα του αποκλεισμού
Ιράκ: Διαθέτει εκτεταμένες εμπορικές, ενεργειακές και θρησκευτικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Στο εσωτερικό του δραστηριοποιούνται ισχυρές φιλοϊρανικές δυνάμεις. Ένα πλήρες κλείσιμο των συνόρων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή πολιτική κρίση στη Βαγδάτη.
Τουρκία: Παραμένει σημαντικός εμπορικός και ενεργειακός εταίρος του Ιράν. Η Άγκυρα είναι πιθανότερο να ενισχύσει τους ελέγχους στα σύνορα για λόγους ασφαλείας, παρά να αποδεχθεί πλήρη οικονομικό αποκλεισμό που θα έπληττε και τη δική της οικονομία.
Πακιστάν: Διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά και στενή γειτνίαση με το Ιράν. Το Ισλαμαμπάντ συνήθως επιδιώκει ισορροπία και αποφεύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση στα δυτικά σύνορά του.
Αφγανιστάν: Αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και ανθρωπιστικές δυσκολίες. Η κυβέρνηση των Taliban πιθανότατα θα επιδίωκε να διατηρήσει ανοικτούς τους εμπορικούς διαύλους με το Ιράν, καθώς μεγάλο μέρος των βασικών αγαθών εισέρχεται μέσω αυτής της οδού.
Τουρκμενιστάν: Ακολουθεί διαχρονικά πολιτική ουδετερότητας και συνεργάζεται ενεργειακά με την Τεχεράνη. Η πλήρης συμμετοχή σε έναν αποκλεισμό θα ερχόταν σε αντίθεση με αυτή την πολιτική και θα δημιουργούσε προβλήματα στις ενεργειακές συμφωνίες της χώρας.
Αρμενία: Τα σύνορα με το Ιράν αποτελούν στρατηγικής σημασίας εμπορική δίοδο. Το Γερεβάν δύσκολα θα δεχόταν το κλείσιμό τους, καθώς αυτό θα περιόριζε σημαντικά τις διεθνείς οικονομικές της επιλογές.
Αζερμπαϊτζάν: Διατηρεί στενή συνεργασία με το Ισραήλ σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, γεγονός που θα μπορούσε να το καταστήσει πιο δεκτικό σε αμερικανικές πιέσεις. Ωστόσο, η κυβέρνηση στο Μπακού θα πρέπει να σταθμίσει προσεκτικά τον κίνδυνο περαιτέρω επιδείνωσης των ήδη ευαίσθητων σχέσεων με την Τεχεράνη.
Θα μπορούσε να εφαρμοστεί το σχέδιο;
Παρά τις συζητήσεις που φέρεται να διεξάγονται, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ένας πλήρης χερσαίος αποκλεισμός του Ιράν είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη. Οι επτά γειτονικές χώρες έχουν διαφορετικά συμφέροντα, διαφορετικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, αλλά και διαφορετικό βαθμό οικονομικής εξάρτησης από την Τεχεράνη.
Εν κατακλείδι, το σχέδιο των ΗΠΑ και του Ισραήλ σηματοδοτεί μια μετάβαση από την άμεση στρατιωτική πίεση σε μια πιο σύνθετη στρατηγική οικονομικής απομόνωσης. Η επιτυχία ενός τέτοιου σχεδίου παραμένει αβέβαιη, καθώς η συνεργασία όλων των γειτονικών χωρών δεν θεωρείται δεδομένη και οι γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής είναι ιδιαίτερα εύθραυστες.
Η σκληρή απάντηση της Τεχεράνης
Εν τω μεταξύ, σκληρή ανακοίνωση κατά των ΗΠΑ εξέδωσε ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf, με αφορμή το αμερικανικό πλήγμα στο νησί Qeshm. Ο Ιρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε την επίθεση «νέο έγκλημα», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί συνέχεια των επιθέσεων στις περιοχές Minab και Lamerd.
«Η Ουάσιγκτον λερώνει καθημερινά τα χέρια της με νέα εγκλήματα. Θα πληρώσουν για τις ενέργειές τους.»
Στη δήλωσή του κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι στόχος της επίθεσης ήταν κατοικίες αμάχων, ενώ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να αντισταθμίσουν τις στρατιωτικές τους αποτυχίες με επιθέσεις που προκαλούν απώλειες αμάχων.
Πώς θα αντιδράσει το Ιράν
Η ιρανική ηγεσία χαρακτηρίζει το σχέδιο αποκλεισμού ως «πράξη οικονομικού πολέμου», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιχειρούν να επιτύχουν μέσω οικονομικής απομόνωσης ό,τι δεν κατάφεραν με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί τις κυρώσεις και τις προσπάθειες αποκλεισμού μορφή παράνομης πίεσης. Σε περίπτωση εφαρμογής του σχεδίου, το Ιράν αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις εμπορικές του σχέσεις με τη Ρωσία, την Κίνα και τους οργανισμούς στους οποίους συμμετέχει, όπως οι BRICS και ο Οργανισμός για τη Συνεργασία της Σαγκάης, ώστε να μειώσει την εξάρτησή του από τις δυτικές αγορές.
Πηγές: The Telegraph, bankingnews.gr.
