Κοίταζε το Google Maps και έκανε μια ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει την ιστορία της Γης
Μια συνηθισμένη περιήγηση στο Google Maps εξελίχθηκε σε μια απρόσμενη επιστημονική έρευνα. Ένας άνδρας στον Καναδά παρατήρησε έναν τεράστιο κυκλικό σχηματισμό σε απομονωμένη περιοχή του Κεμπέκ και αποφάσισε να επικοινωνήσει με ειδικούς, καθώς το παράξενο σχήμα του εδάφους τού θύμισε κρατήρα πρόσκρουσης.
Οι επιστήμονες που εξέτασαν τις δορυφορικές εικόνες και τα πρώτα δείγματα πετρωμάτων θεωρούν ότι η δομή μπορεί να δημιουργήθηκε από την πτώση ενός ουράνιου σώματος πριν από περίπου 390 εκατομμύρια χρόνια. Η υπόθεση δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά, ωστόσο τα πρώτα στοιχεία κρίνονται αρκετά ενδιαφέροντα ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες.
Η ανακάλυψη ξεκίνησε από μια αναζήτηση στο Google Maps
Ο Joël Lapointe από το Κεμπέκ χρησιμοποιούσε το Google Maps αναζητώντας μια απομονωμένη περιοχή για μελλοντική υπαίθρια εκδρομή. Κατά την περιήγησή του στη βόρεια περιοχή Côte-Nord, παρατήρησε μια σχεδόν κυκλική κοιλότητα, περικυκλωμένη από έναν δακτύλιο λόφων.
Η δομή ξεχώριζε έντονα από το γύρω τοπίο. Η διάμετρός της υπολογίζεται σε περίπου 15 χιλιόμετρα, μέγεθος αρκετά μεγάλο ώστε να προκαλέσει ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκε.
Αντί να θεωρήσει την εικόνα απλώς μια γεωλογική παραδοξότητα, ο Lapointe έστειλε τις πληροφορίες στον Γάλλο γεωφυσικό Pierre Rochette. Ο επιστήμονας εξέτασε τη θέση και εκτίμησε ότι η μορφή της είναι συμβατή με ορισμένα χαρακτηριστικά που παρατηρούνται σε δομές πρόσκρουσης.
Η πρώτη παρατήρηση από την οθόνη ενός υπολογιστή οδήγησε τελικά στη συγκρότηση επιστημονικής αποστολής. Ερευνητές ταξίδεψαν στην απομακρυσμένη περιοχή, συνέλεξαν δείγματα και άρχισαν να αναζητούν ίχνη των ακραίων πιέσεων και θερμοκρασιών που δημιουργούνται όταν ένας μεγάλος μετεωρίτης συγκρούεται με τη Γη.
Τα πετρώματα που ενίσχυσαν την υπόθεση του μετεωρίτη
Στα δείγματα εντοπίστηκε ζιρκόνιο, ένα εξαιρετικά ανθεκτικό ορυκτό που μπορεί να διατηρήσει στοιχεία από πολύ αρχαία γεωλογικά γεγονότα. Ορισμένες μεταβολές στη δομή του μπορούν να προκληθούν από τις τεράστιες πιέσεις μιας πρόσκρουσης, αν και η παρουσία του από μόνη της δεν αρκεί για την οριστική αναγνώριση ενός κρατήρα.
Για να επιβεβαιωθεί ένας κρατήρας πρόσκρουσης, οι γεωλόγοι αναζητούν συγκεκριμένα διαγνωστικά στοιχεία. Μεταξύ αυτών είναι οι μικροσκοπικές παραμορφώσεις ορυκτών, τα πετρώματα που έχουν λιώσει και στερεοποιηθεί ξανά, καθώς και χαρακτηριστικοί κωνικοί σχηματισμοί που δημιουργούνται από ισχυρότατα κρουστικά κύματα.
Η ηλικία των περίπου 390 εκατομμυρίων ετών τοποθετεί το πιθανό γεγονός στη Δεβόνια γεωλογική περίοδο, όταν η ζωή εξελισσόταν κυρίως στις θάλασσες και τα πρώτα μεγάλα οικοσυστήματα άρχιζαν να εξαπλώνονται στην ξηρά.
Εφόσον η ηλικία και η εξωγήινη προέλευση της δομής επιβεβαιωθούν, οι επιστήμονες θα μπορέσουν να εξετάσουν αν η πρόσκρουση άφησε ευρύτερα γεωλογικά ή περιβαλλοντικά ίχνη. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να τη συνδέουν με κάποια γνωστή μαζική εξαφάνιση ή παγκόσμια ανατροπή του κλίματος.
Ο πλανητικός γεωλόγος Gordon Osinski έχει επισημάνει ότι οι κυκλικοί σχηματισμοί που εντοπίζονται σε δορυφορικές εικόνες συνήθως έχουν διαφορετική εξήγηση. Μπορεί να έχουν δημιουργηθεί από ηφαιστειακή δραστηριότητα, διάβρωση, παγετώνες ή άλλες φυσικές διεργασίες. Για αυτό απαιτείται αναλυτική επιτόπια και εργαστηριακή μελέτη πριν χρησιμοποιηθεί ο όρος «κρατήρας μετεωρίτη» ως βεβαιότητα.
Γιατί η πιθανή ανακάλυψη έχει επιστημονική σημασία
Οι επιβεβαιωμένοι κρατήρες πρόσκρουσης στη Γη είναι σχετικά λίγοι. Η διάβρωση, οι τεκτονικές κινήσεις, η βλάστηση και η ανανέωση του γήινου φλοιού έχουν εξαφανίσει ή καλύψει πολλά από τα σημάδια αρχαίων συγκρούσεων.
Κάθε νέος κρατήρας λειτουργεί ως γεωλογικό αρχείο. Τα πετρώματα μπορούν να αποκαλύψουν τη δύναμη της πρόσκρουσης, την πιθανή διάμετρο του ουράνιου σώματος και τις συνθήκες που επικρατούσαν στον πλανήτη την εποχή εκείνη.
Μια επιβεβαίωση θα μπορούσε επίσης να βελτιώσει τις εκτιμήσεις των επιστημόνων για το πόσο συχνά μεγάλοι αστεροειδείς έπλητταν τη Γη στο μακρινό παρελθόν. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ανατραπεί όσα γνωρίζουμε για την εξέλιξη του πλανήτη, αλλά μπορεί να προσθέσει ένα άγνωστο μέχρι σήμερα κεφάλαιο στη γεωλογική ιστορία του.
Η υπόθεση αποδεικνύει παράλληλα πόσο έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο γίνονται ορισμένες ανακαλύψεις. Δορυφορικοί χάρτες, αεροφωτογραφίες και δωρεάν ψηφιακά εργαλεία επιτρέπουν πλέον σε οποιονδήποτε να εξετάζει περιοχές που παλαιότερα ήταν προσβάσιμες μόνο σε εξειδικευμένες επιστημονικές ομάδες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κυκλική δομή στο Google Maps είναι ένας άγνωστος κρατήρας. Σημαίνει, όμως, ότι μια προσεκτική παρατήρηση μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας πραγματικής επιστημονικής έρευνας. Στην περίπτωση του Καναδά, μια τυχαία ματιά στον ψηφιακό χάρτη ίσως οδήγησε στον εντοπισμό ενός ίχνους που παρέμενε κρυμμένο επί εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.
Τα αποτελέσματα των νέων αναλύσεων αναμένεται να παρουσιαστούν στην επιστημονική κοινότητα. Μέχρι τότε, η δομή παραμένει ένας ισχυρός υποψήφιος κρατήρας και όχι μια οριστικά επιβεβαιωμένη πρόσκρουση.
Πηγές: CBC News, The Economic Times, διεθνείς αναφορές γεωλόγων και ερευνητών κρατήρων πρόσκρουσης.
