Το ηλεκτρικό αυτοκίνητο που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα πριν.. γεννηθεί ο Έλον Μασκ! Η απίστευτη ιστορία του Enfield 8000 στη Σύρο

Δεκαετίες ολόκληρες πριν ο Έλον Μασκ ταράξει τα νερά της παγκόσμιας αυτοκίνησης με την Tesla, μια απίστευτη ιστορία ελληνικής τρέλας, οράματος και γραφειοκρατικού «εγκλήματος» είχε ήδη γραφτεί στο Αιγαίο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, το κυκλαδίτικο νησί της Σύρου έγινε το επίκεντρο της παγκόσμιας τεχνολογικής πρωτοπορίας, φιλοξενώντας την παραγωγή του Enfield 8000 – ενός από τα πρώτα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μαζικής παραγωγής στον κόσμο!

Το Enfield 8000 ήταν το πνευματικό τέκνο του οραματιστή Έλληνα εφοπλιστή και εκατομμυριούχου Γιάννη Γουλανδρή. Ο Γουλανδρής διοικούσε την εταιρεία Enfield Automotive με έδρα το Isle of Wight στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ιδέα γεννήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν το Συμβούλιο Ηλεκτρικής Ενέργειας της Μεγάλης Βρετανίας προκήρυξε έναν διαγωνισμό για τη δημιουργία ενός ευέλικτου ηλεκτρικού οχήματος πόλης. Η Enfield κέρδισε τον διαγωνισμό και το επαναστατικό για την εποχή του όχημα πήρε σάρκα και οστά.

Από το Λονδίνο και το φλερτ με τον Ρόναλντ Ρίγκαν, στην καρδιά των Κυκλάδων

Το Enfield 8000 πέρασε με απόλυτη επιτυχία όλες τις αυστηρές δοκιμές ασφαλείας και έγκρισης τύπου στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ τράβηξε αμέσως τα βλέμματα της διεθνούς αγοράς. Η φήμη του έφτασε μέχρι την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο τότε κυβερνήτης της Καλιφόρνια και μετέπειτα Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρίγκαν, στηρίζοντας τη νομοθεσία του για τον «Καθαρό Αέρα», έστειλε ένα στρατιωτικό μεταγωγικό αεροπλάνο για να μεταφέρει τρία Enfield 8000 στην Καλιφόρνια!

Παρά το έντονο ενδιαφέρον, το αυτοκίνητο δεν προχώρησε σε γραμμή παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Συνολικά κατασκευάστηκαν 120 κομμάτια, εκ των οποίων τα 65 αγοράστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από τα περιφερειακά συμβούλια ηλεκτρισμού στη νότια Αγγλία. Ακόμα και σήμερα, ορισμένα από αυτά τα σπάνια οχήματα εμφανίζονται σε αγγελίες συλλεκτών στη Βρετανία, ενώ ένα εκτίθεται περήφανα στο Μουσείο Μεταφορών East Anglia (East Anglia Transport Museum) στο Carlton Colville.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξαιρετική αεροδυναμική του οχήματος ήταν έργο ενός ακόμα σπουδαίου Έλληνα, του Κωνσταντίνου Αδρακτά, ο οποίος εκτελούσε χρέη Προέδρου και Διευθύνοντος Τεχνικού Συμβούλου της Enfield.

Λεζάντα Εικόνας: Το Enfield-Neorion 8000 κατά τη διάρκεια της παραγωγής του στο ιστορικό ναυπηγείο του Νεωρίου στη Σύρο.

Η μεγάλη επιστροφή στην Ελλάδα

Η μοίρα του Enfield 8000 άλλαξε ριζικά όταν ο Γιάννης Γουλανδρής αποφάσισε να μεταφέρει ολόκληρη τη γραμμή παραγωγής του αυτοκινήτου στην Ελλάδα. Η εταιρεία ενσωματώθηκε στο ναυπηγείο Νεώριο της Σύρου (το οποίο επίσης ανήκε στον εφοπλιστή) και μετονομάστηκε σε Enfield-Neorion.

Οι λόγοι αυτής της μεταφοράς γέννησαν πολλές θεωρίες συνωμοσίας. Ωστόσο, ο Θάνος Λεμπέσης, ο τότε Γενικός Διευθυντής της Enfield-Neorion, έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, δηλώνοντας πως ο Γουλανδρής είχε ένα απλό αλλά βαθιά πατριωτικό σκεπτικό: «Η εταιρεία ανήκει σε Έλληνες, το αυτοκίνητο σχεδιάστηκε από Έλληνες, άρα θα έπρεπε να παράγεται και από Έλληνες».

Οι επιδόσεις του ηλεκτρικού «πνευματικού τέκνου» της Σύρου

Με φόντο την παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση των αρχών της δεκαετίας του '70, το Enfield 8000 φάνταζε ως η απόλυτη λύση για το μέλλον των μετακινήσεων. Φυσικά, με τα σημερινά δεδομένα, οι επιδόσεις του ήταν εξαιρετικά περιορισμένες, αλλά για την εποχή του ήταν ένα μικρό τεχνολογικό θαύμα:

• Επιτάχυνση: Έφτανε τα 48 χλμ/ώρα σε περίπου 13 δευτερόλεπτα.
• Τελική ταχύτητα: Άγγιζε τα 77 χλμ/ώρα.
• Αυτονομία: Η μπαταρία του επέτρεπε στον οδηγό να διανύσει περίπου 80 χιλιόμετρα (και αυτό με προσεκτική, χαμηλή ταχύτητα).

Το ελληνικό «μπλόκο»: Γιατί σταμάτησε άδοξα η παραγωγή το 1977;

Παρά τις τεράστιες προοπτικές του, το Enfield 8000 δέχθηκε το τελειωτικό χτύπημα από την ίδια του την πατρίδα. Η παραγωγή του σταμάτησε οριστικά το 1977. Ο βασικότερος και πιο εξοργιστικός λόγος, όπως έχει αναδείξει και το περιοδικό 4Τροχοί, ήταν ότι το ελληνικό κράτος δεν έδωσε ποτέ έγκριση κυκλοφορίας στο αυτοκίνητο στους δρόμους της ίδιας της χώρας στην οποία κατασκευαζόταν!

Το γραφειοκρατικό κομφούζιο και το πολιτικό παρασκήνιο

Οι απόψεις για αυτό το απίστευτο σαμποτάζ διίστανται, αναδεικνύοντας τις παθογένειες της εποχής:

Η γραφειοκρατική εκδοχή: Οι αρμόδιοι υπάλληλοι του Υπουργείου Οικονομικών βρέθηκαν μπροστά σε ένα πρωτοφανές αδιέξοδο. Καθώς το όχημα δεν διέθετε κινητήρα εσωτερικής καύσης, οι γραφειοκράτες δεν γνώριζαν... πώς να το φορολογήσουν! Δεν μπορούσαν να το κατατάξουν σε καμία από τις υπάρχουσες φορολογικές κλίμακες, οι οποίες βασίζονταν αποκλειστικά στον κυβισμό (κυβικά εκατοστά) των κινητήρων.

Η πολιτική εκδοχή: Κατά την πλευρά του Γενικού Διευθυντή, Θάνου Λεμπέση, η απαγόρευση είχε ξεκάθαρα πολιτικό υπόβαθρο. Σε μια άκρως τεταμένη πολιτικά περίοδο κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης, ο εμπνευστής του αυτοκινήτου, Γιάννης Γουλανδρής, φέρεται να είχε φιλοξενήσει στο πολυτελές σκάφος του τον έκπτωτο βασιλιά («Τέως»), γεγονός που προκάλεσε την έντονη δυσμένεια της τότε κυβέρνησης, η οποία έβαλε «κόκκινη γραμμή» στα επιχειρηματικά του σχέδια.

Αυτή η σκοτεινή και άδοξη σελίδα της ελληνικής βιομηχανίας αποτυπώθηκε με εξαιρετικό τρόπο το 2014 στο βραβευμένο ντοκιμαντέρ του Μιχάλη Σταυρόπουλου, «Ανάμεσα σε δύο νησιά» (A Tale of Two Isles), το οποίο υπενθυμίζει σε όλους μας ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε γίνει πρωτοπόρος στην ηλεκτροκίνηση, μισό αιώνα πριν από την έλευση του Έλον Μασκ.