Σουηδία: Με κομμένη την ανάσα παρακολουθεί η Ευρώπη – Θα μπει για πρώτη φορά η ακροδεξιά στην κυβέρνηση;
Η Σουηδία πηγαίνει στις κάλπες την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου σε μια εκλογική αναμέτρηση που έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα σύνορα της χώρας.
Από τη μία βρίσκεται η κεντροαριστερή αντιπολίτευση της πρώην πρωθυπουργού Μαγκνταλένα Άντερσον. Από την άλλη, ο σημερινός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον προσπαθεί να διατηρήσει την εξουσία μαζί με το δεξιό μπλοκ και τους αντιμεταναστευτικούς Σουηδούς Δημοκράτες.
Και το πραγματικό ερώτημα που απασχολεί πλέον τις Βρυξέλλες είναι μεγαλύτερο: θα ακολουθήσει η Σουηδία τη δεξιά στροφή που καταγράφεται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης ή θα αποτελέσει μία από τις πρώτες μεγάλες ανατροπές προς την αντίθετη κατεύθυνση;
Η διαφορά έκλεισε μέσα σε λίγες εβδομάδες
Για μεγάλο μέρος της προεκλογικής περιόδου η κεντροαριστερά φαινόταν να έχει σημαντικό προβάδισμα.
Όμως τις τελευταίες εβδομάδες η εικόνα άλλαξε. Η τελευταία δημοσκόπηση της Novus δίνει στα τέσσερα κόμματα της κεντροαριστεράς 50,7%, ενώ το κυβερνητικό μπλοκ μαζί με τους Σουηδούς Δημοκράτες φτάνει στο 48,1%.
Η διαφορά είναι πλέον αρκετά μικρή ώστε το αποτέλεσμα της Κυριακής να θεωρείται ανοιχτό.
Οι Φιλελεύθεροι μπορεί να κρίνουν ολόκληρη την εκλογή
Ένα κόμμα που μέχρι πριν λίγες ημέρες έμοιαζε σχεδόν καταδικασμένο να μείνει εκτός Βουλής μπορεί τελικά να αποδειχθεί καθοριστικό.
Οι Φιλελεύθεροι, μικρότερος εταίρος της κυβέρνησης Κρίστερσον, είχαν επί μήνες ποσοστά κάτω από το όριο του 4% που απαιτείται για είσοδο στο κοινοβούλιο.
Η τελευταία μέτρηση όμως τους ανεβάζει στο 5,8%.
Αν καταφέρουν να παραμείνουν πάνω από το όριο την ημέρα των εκλογών, το δεξιό μπλοκ διατηρεί σοβαρές πιθανότητες να κρατήσει την εξουσία.
Για πρώτη φορά οι Σουηδοί Δημοκράτες μπορεί να μπουν στην κυβέρνηση
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο στοιχείο για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν ήδη τεράστια επιρροή στην πολιτική της κυβέρνησης από το 2022, ιδιαίτερα σε θέματα μετανάστευσης και εγκληματικότητας, όμως δεν κατέχουν υπουργεία.
Αυτή τη φορά ο Κρίστερσον έχει ανοίξει τον δρόμο για επίσημη συμμετοχή τους σε μια νέα κυβέρνηση.
Ο ηγέτης τους Τζίμι Άκεσον έχει μάλιστα δηλώσει ότι, ανάλογα με το αποτέλεσμα, το κόμμα θα πρέπει να λάβει σημαντικό αριθμό υπουργικών θέσεων.
Αν συμβεί αυτό, θα είναι ιστορική αλλαγή για τη Σουηδία, όπου πριν από λίγα χρόνια τα περισσότερα παραδοσιακά κόμματα απέκλειαν οποιαδήποτε κυβερνητική συνεργασία με τους Σουηδούς Δημοκράτες.
Μετανάστευση, εγκληματικότητα και «επιστροφή» μεταναστών
Η σημερινή κυβέρνηση έχει εφαρμόσει μία από τις αυστηρότερες μεταναστευτικές πολιτικές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Από το 2026, μη Ευρωπαίοι με άδεια παραμονής μπορούν να λάβουν έως 350.000 σουηδικές κορώνες για να εγκαταλείψουν εθελοντικά τη χώρα.
Παράλληλα έχουν αυστηροποιηθεί οι κανόνες παραμονής και πολιτογράφησης, ενώ οι Σουηδοί Δημοκράτες πιέζουν για ακόμη μεγαλύτερη «επαναμετανάστευση».
Η εγκληματικότητα και ιδιαίτερα οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ συμμοριών αποτέλεσαν βασικό λόγο για τη νίκη της δεξιάς το 2022.
Η αριστερά ποντάρει στο κοινωνικό κράτος
Η Μαγκνταλένα Άντερσον επιχειρεί αυτή τη φορά να μεταφέρει τη συζήτηση από τη μετανάστευση στην υγεία, την εκπαίδευση, τις κοινωνικές ανισότητες και το κόστος ζωής.
Η κεντροαριστερά υπόσχεται περισσότερες επενδύσεις σε νοσοκομεία και σχολεία και υψηλότερη φορολογία για τράπεζες και υψηλά εισοδήματα.
Τα πρόσφατα απογοητευτικά αποτελέσματα της Σουηδίας στην PISA έδωσαν μάλιστα στην αντιπολίτευση νέο όπλο λίγες ημέρες πριν από τις κάλπες.
Γιατί κοιτάζει η Ευρώπη τη Σουηδία
Τα τελευταία χρόνια η πολιτική ισορροπία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μετακινηθεί αισθητά προς τα δεξιά.
Ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα συμμετέχουν πλέον άμεσα ή έμμεσα στην εξουσία σε αρκετά κράτη της ΕΕ, ενώ αντίστοιχα κόμματα καταγράφουν σημαντική άνοδο στη Γερμανία, τη Γαλλία και άλλες χώρες.
Μια νίκη του σημερινού σουηδικού μπλοκ και η είσοδος των Σουηδών Δημοκρατών στην κυβέρνηση θα θεωρηθεί από πολλούς ως επιβεβαίωση αυτής της ευρωπαϊκής τάσης.
Τι αλλάζει για ΝΑΤΟ και Ουκρανία
Παρά τη σκληρή εσωτερική πολιτική σύγκρουση, υπάρχει ένα πεδίο όπου οι διαφορές είναι πολύ μικρότερες: η εξωτερική πολιτική.
Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι Σοσιαλδημοκράτες στηρίζουν έντονα την Ουκρανία, τη συμμετοχή της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Επομένως μια αλλαγή κυβέρνησης δύσκολα θα αλλάξει δραματικά τη στάση της Στοκχόλμης απέναντι στη Ρωσία.
Η Κυριακή μπορεί να στείλει μήνυμα σε ολόκληρη την Ευρώπη
Η πραγματική πολιτική σημασία της εκλογής βρίσκεται ίσως περισσότερο στο μήνυμα παρά στις άμεσες ευρωπαϊκές πολιτικές.
Το 2027 ακολουθούν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, με τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία και την Πολωνία να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Γι' αυτό η Σουηδία αντιμετωπίζεται πλέον σαν ένας πρώιμος δείκτης για το πού μπορεί να κατευθυνθεί η ευρωπαϊκή πολιτική: ακόμη πιο δεξιά ή προς μια πρώτη μεγάλη επιστροφή της κεντροαριστεράς.
Πηγές: Reuters, SVT, Euronews, TT News Agency, Sweden Herald.
